ཚན་རིག།
ཚན་རིག་འདི་ མི་རིགས་ལུ་ གསོལ་ར་སྦོམ་ཤོས་ཅིག་ཨིན། ང་བཅས་རའི་འཛམ་གླིང་དང་ མཐའ་འཁོར་གྱི་འཇིག་རྟེན་ཚུ་ ཧ་གོ་ཚུགས་པའི་ ཤེས་ཡོན་ཅིག་ཨིནམ་མ་ཚད་ ཚན་རིག་འདི་ ལེགས་ཤོམ་སྦེ་ལྟ་རྟོག་དང་ འདྲི་དཔྱད་ དེ་ལས་ དོན་དག་བཀོད་ནི་ཚུ་ལུ་གཞི་བཞག་སྟེ་ཨིན། དྲི་བ་དྲི་ནི་དང་ སྒྲུབ་བྱེད་འཚོལ་ནི་ དེ་ལས་ བདེན་པ་འཚོལ་ནི་ཚུ་ སྟོནམ་ཨིན། རྒྱལ་རབས་ནང་ལུ་ ཚན་རིག་གིས་ མི་རིགས་འདི་ བསྒྱུར་བཅོས་འབད་དེ་ མི་ཚེ་འདི་ འཇམ་ཏོང་ཏོ་དང་ དེ་ལས་ ཉེན་སྲུང་དང་ལྡནམ་སྦེ་བཟོ་སྟེ་ཡོདཔ་ཨིན། ད་རེས་ནངས་པ་ ཚན་རིག་མེད་པའི་འཛམ་གླིང་འདི་ མནོ་བསམ་གཏང་མི་ཚུགས་ནི་ཨིནམ་དང་ དེ་ཡང་ ཚན་རིག་འདི་གིས་ ང་བཅས་རའི་ ཉིན་བསྟར་གྱི་ མི་ཚེ་གི་གནས་སྟངས་ག་རའི་ནང་ ཁག་ཆེ་བའི་འགན་ཁུར་འབགཔ་ཨིན་མས།
ང་བཅས་དྲོ་པ་ལོངས་སྦེ་ ནུབ་མོ་མ་ཉལ་ཚུན་ཚོད་ ཚན་རིག་འདི་ དུས་རྒྱུན་དུ་ ང་བཅས་དང་གཅིག་ཁར་ ཡོདཔ་ཨིན། ང་བཅས་ར་ གཉིད་ཚོར་བཅུག་ནི་ དྲན་བརྡ་ཆུ་ཚོད་དང་ ང་བཅས་རའི་ཁྱིམ་ནང་ གློག་མེའི་འོད་ དེ་ལས་ ང་བཅས་ཀྱིས་ འཐུང་མི་ཆུ་གཙང་ཏོག་ཏོ་ དེ་ལས་ བཞེས་སྒོ་ཚུ་ ག་ར་ཚན་རིག་གི་ཤེས་ཡོན་དང་འབྲེལ་བ་ཡོདཔ་ཨིན། ང་བཅས་ཀྱིས་ འབྲེལ་བ་འཐབ་ནིའི་དོན་ལུ་ ལག་ལེན་འཐབ་མི་ འགྲུལ་འཕྲིན་དང་ འགྲོ་འགྲུལ་འབད་མི་སྣུམ་འཁོར་ དེ་ལས་ ནདཔ་འཐོན་པའི་སྐབས་ སྨན་འཐུང་མི་ཚུ་ག་ར་ ཚན་རིག་གི་གསར་འཐོབ་ཀྱི་གྲུབ་འབྲས་ཨིན་པས། ཚན་རིག་འདི་ ང་བཅས་རའི་མི་ཚེ་ནང་ ཁག་ཆེ་བའི་ཆ་ཤས་ཅིག་ལུ་གྱུར་ཏེ་ཡོདཔ་ལས་ ང་བཅས་ཀྱིས་ འཕྲལ་འཕྲལ་ར་ མ་ཤེས་པར་ ལག་ལེན་འཐབ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན།
ཚན་རིག་གི་ལོ་རྒྱུས་འདི་ཡང་ མི་སྡེའི་ཤེས་རིག་གནས་སྟངས་དང་ ཆ་འདྲཝ་སྦེ་རྙིངམ་ཨིན་མས། དང་ཕུའི་དུས་ལུ་ མི་ཚུ་གིས་ རང་བཞིན་གྱི་གནས་སྟངས་སྐོར་ལས་ ཤེས་འདོད་སྦོམ་ཡོདཔ་ཨིན་མས། ཁོང་ཆ་ཁྱབ་ཀྱིས་ དྲོ་པ་ཨ་རྟག་ར་ ཉིམ་ཤར་སྦེ་ཡོད་མི་འདི་ ག་ཅི་སྦེ་ གནམ་ཁ་ལས་ ཆརཔ་རྐྱབ་ཨིན་ན་ དུས་ཚོད་ཚུ་ བསྒྱུར་བཅོས་འགྱོཝ་ཨིན་ན་ དེ་ལས་ སྔོ་ཤིང་དང་སེམས་ཅན་ཚུ་ ག་ཅི་སྦེ་སྐྱེ་དོ་ག་ཟེར་ མནོ་བསམ་གཏངམ་ཨིན་པས། འགོ་དང་པ་ར་ རང་བཞིན་གྱི་བྱུང་རིམ་ལེ་ཤ་ཅིག་ གཏམ་རྒྱུད་དང་ ཡིད་ཆེས་ཚུ་གི་ཐོག་ལས་ འགྲེལ་བཤད་རྐྱབ་ཡོདཔ་ཨིན། དུས་ཚོད་འགྱོ་བའི་བསྒང་ལས་ མི་ཚུ་གིས་ རང་བཞིན་གནས་སྟངས་ཚུ་ ལེགས་ཤོམ་སྦེ་ བལྟ་ནི་འགོ་བཙུགས་ནུག། དྲི་བ་དྲི་ནི་དང་ ཕོ་ཚོད་དཔགས་ཏེ་མེན་པར་ བདེན་ཁུངས་ལུ་གཞི་བཞག་སྟེ་ ལན་འཚོལ་ནི་འགོ་བཙུགས་ནུག། འ་ནཱི་ཤེས་འདོད་འདི་གིས་ ཚན་རིག་འདི་གོང་འཕེལ་འགྱོ་བཅུག་ནུག།
ཚན་རིག་ཟེར་མི་འདི་ དཔེ་དེབ་ནང་ལས་ བདེན་པ་ལྷབ་ནི་འདི་རྐྱངམ་གཅིག་མེན་པ་ འཛམ་གླིང་འདི་ མནོ་བསམ་གཏང་ཐངས་དང་ ཧ་གོ་ཐངས་ཅིག་ཨིན། འདི་གིས་ མི་ཚུ་ལུ་ལེགས་ཤོམ་སྦེ་ ལྟ་རྟོག་འབད་ནི་དང་ དོན་དག་ཡོད་པའིདྲི་བ་ཚུ་དྲི་ནི་ བསམ་འཆར་ཚུ་བརྟག་དཔྱད་འབད་ནི་ དེ་ལས་ སྒྲུབ་བྱེད་ལངམ་སྦེ་ཡོད་པའི་སྐབས་ལུ་རྐྱངམ་གཅིག་ མཐའ་དཔྱད་ཚུ་ངོས་ལེན་འབད་ནི་ལུ་ སེམས་ཤུགས་བྱིནམ་ཨིན། ཚན་རིག་གི་བསམ་བློ་བཏང་ཐངས་འདི་གིས་ མི་ཚུ་ལུ་ དཀའ་ངལ་སེལ་ཐབས་དང་ ཉིན་བསྟར་གྱི་མི་ཚེ་ནང་ གྲོས་ཐག་ལེགས་ཤོམ་སྦེ་གཅད་ཚུགས། དེ་མ་ཚད་ ཉིན་བསྟར་བཞིན་དུ་ གསར་འཐོབ་གསརཔ་ཚུ་ འབད་དོ་ཡོདཔ་ལས་ ལྷབ་སྦྱང་འབད་བཞག་དགོཔ་སྦེ་ སྟོནམ་ཨིན་པས།
ཚན་རིག་གི་ཡན་ལག་ལེ་ཤ་ཡོདཔ་ལས་ ཡན་ལག་རེ་རེ་གིས་ རང་བཞིན་གྱི་ཆ་ཤས་སོ་སོ་སྦེ་ལྷབ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། སྐྱེ་ལྡན་རིག་པ་གིས་ སྔོ་ཤིང་དང་སེམས་ཅན་ དེ་ལས་ མི་ལ་སོགས་པའི་ སྲོག་ལྡན་ཚུ་གི་སྐོར་ལས་ ཞིབ་འཇུག་འབདཝ་ཨིན། རྫས་ཁམས་རིག་པ་གིས་ རྫས་སྦྱོར་མ་འདྲཝ་ཚུ་ གཅིག་ཁར་སླ་བསྲེ་རྐྱབ་པའི་སྐབས་ ག་དེ་སྦེ་བསྒྱུར་བཅོས་འགྱོཝ་ཨིན་ན་ ཞིབ་འཇུག་འབདཝ་ཨིན། དངོས་ཁམས་རིག་པ་གིས་ ནུས་ཤུགས་དང་ ཤུགས་ གཡོ་འགུལ་ འོད་དང་སྒྲ་ཚུ་ འགྲེལ་བཤད་རྐྱབ་ཨིན། འཛམ་གླིང་ཚན་རིག་གིས་ ང་བཅས་རའི་འཛམ་གླིང་འདི་ རི་དང་ཆུ་ཆེན་ རྒྱ་མཚོ་དང་ས་ཡོམ་ དེ་ལས་ གནམ་གཤིས་ཚུ་བརྩིས་ཏེ་ ཧ་གོ་ཚུགས། གནམ་རིག་གིས་ ཉིམ་དང་ཟླཝ་ སྐར་མ་དང་རྒྱུ་སྐར་ དེ་ལས་ འཛམ་གླིང་ལས་ལྷག་སྟེ་ འཇིག་རྟེན་ཁམས་འདི་ཚུ་གི་སྐོར་ལས་ ཞིབ་འཇུག་འབདཝ་ཨིན། ཡན་ལག་འདི་ཚུ་སོ་སོ་སྦེ་ཡོད་རུང་ དེ་ཚུ་ག་ར་གིས་ ང་བཅས་ཀྱི་ཤེས་ཡོན་ཡར་སེང་འབད་ནི་ལུ་ ལཱ་འབདཝ་ཨིན།
ཚན་རིག་གིས་ མི་ཚུ་གི་ མི་ཚེ་ཡར་དྲག་གཏང་ནི་ལུ་ ཕན་ཐོགས་བྱུང་ཡོདཔ་ཨིན། དེ་གིས་ སྐྱེལ་འདྲེན་མགྱོགས་དྲགས་དང་ བརྒྱུད་འབྲེལ་འཇམ་ཏོང་ཏོ་ སོ་ནམ་གྱི་ལཱ་ཚུ་ ཐོན་སྐྱེད་ཅན་ ཤེས་ཡོན་ཚུ་ འཐོབ་ཚུགསཔ་ དེ་ལས་ གསོ་བའི་ཞབས་ཏོག་ཚུ་ ཕན་ནུས་ཅན་བཟོ་སྟེ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། ཚན་རིག་གི་གསར་གཏོད་ཚུ་གིས་ འཛམ་གླིང་ནང་ མི་ཚུ་ འབྲེལ་མཐུད་འབད་དེ་ ཧེ་མ་ འབད་མ་ཚུགས་པའི་ གོ་སྐབས་ཚུ་ བཟོ་སྟེ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། ཚན་རིག་ལས་བརྟེན་ཏེ་ ད་རེས་ མི་ཚུ་གིས་ ཆུ་ཚོད་དག་པ་ཅིག་གི་ནང་འཁོད་ལུ་ གླིང་ཆེན་ཚུ་ནང་ལས་ཕར་ འགྲུལ་སྐྱོད་འབད་ཚུགས་ནི་ཨིནམ་མ་ཚད་ བཟའ་ཚང་དང་ཆ་རོགས་ཚུ་གཅིག་ཁར་ དེ་འཕྲོ་ལས་ བརྡ་སྤྲོད་འབད་ཚུགས་ནི་དང་ ཧ་ལམ་ས་གོ་ག་ཏེ་ལས་ཡང་ བརྡ་དོན་ཚུ་ འཐོབ་ཚུགས་ནི་ཨིན་མས།
ཨིན་རུང་ ཚན་རིག་འདི་ གསར་གཏོད་དང་འཕྲུལ་ཆས་ལས་ལྷག་སྟེ་ཡོདཔ་ཨིན། འདི་ཡང་ ཤེས་འདོད་དང་ མནོ་བསམ་གཏང་ཚུགས་མི་ དེ་ལས་ ལྷབ་སྦྱང་འབད་ནི་གི་ རེ་བ་ཚུ་གི་སྐོར་ལས་ཨིན། གསར་འཐོབ་སྦོམ་ག་ར་ མི་གཅིག་གིས་ དྲི་བ་འཇམ་ཏོང་ཏོ་ཅིག་ དྲིས་མི་ལས་ འགོ་བཙུགས་ནུག། ཚན་རིག་པ་ག་ར་གིས་ ཧེ་མ་ ག་ཅི་ཅིག་ལཱ་འབདཝ་ཨིན་ན་ ཧ་གོ་དགོ་མནོ་མི་ ཤེས་འདོད་ཆེ་བའི་ སློབ་ཕྲུག་ཅིག་ཨིན་པས། ཚན་རིག་གིས་ ལྷབ་སྦྱང་འདི་ ནམ་ཡང་མཇུག་མ་བསྡུ་བར་ཡོདཔ་ལས་ དུས་རྒྱུན་དུ་ གསརཔ་ཅིག་ འཚོལ་ཞིབ་འབད་ནི་ལུ་ བསྒུགས་སྡོདཔ་ཨིནམ་སྦེ་ དྲན་སྐུལ་འབདཝ་ཨིན།
ཚན་རིག་གིས་ མི་ཡི་གཟུགས་ཁམས་དང་སྨན་རིགས་ལུ་ ཡར་རྒྱས་སྦོམ་སྦེ་ར་བཏང་ཡོདཔ་ཨིན། ཧེ་མ་འབད་བ་ཅིན་ ནད་གཞི་ལེ་ཤ་ཅིག་ སྨན་བཅོས་འབད་མ་ཚུགསཔ་ལས་ ནད་གཞི་ཆུང་ཀུ་ཅིག་ཡང་ འཕྲལ་འཕྲལ་སྐབས་ ཚེ་སྲོག་ལུ་ ཉེན་ཁ་བྱུང་ཡོདཔ་ཨིན་པས། ད་རེས་ནངས་པར་ སྨན་པ་དང་ གསོ་བའི་ཞིབ་འཚོལ་པ་ཚུ་གིས་ ཚན་རིག་གི་ཤེས་ཡོན་ཚུ་ལག་ལེན་འཐབ་སྟེ་ ནད་གཞི་བརྟག་དཔྱད་འབད་ནི་དང་ སྨན་རིགས་བཟོ་ནི་ མགུ་རྙོག་དྲགས་ཀྱི་གཤག་བཅོས་འབད་ནི་ དེ་ལས་ ལོ་བསྟར་བཞིན་དུ་ མི་ས་ཡ་ལས་བཅད་དེ་ སྲོག་སྐྱབས་འབད་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས།
སྨན་ཁབ་ཚུ་གིས་ མི་ཚུ་ ཉེན་ཁ་ཅན་གྱི་ནད་གཞི་ལེ་ཤ་ཅིག་ལས་ ཉེན་སྲུང་འབད་ཚུགས་ཡོདཔ་དང་ དེང་སང་གི་ སྨན་ཁང་ཚུ་ནང་ གོང་འཕེལ་ཅན་གྱི་འཕྲུལ་ཆས་ཚུ་ བཙུགས་ཏེ་ཡོདཔ་ལས་ དྲུང་འཚོ་ཚུ་གིས་ སྨན་བཅོས་ལེགས་ཤོམ་འབད་ནི་ལུ་ ཕན་ཐོགས་བྱུང་ནུག། ཚན་རིག་གི་ཞིབ་འཚོལ་ཚུ་གིས་ སྨན་བཅོས་གསརཔ་ཚུ་ འཕྲོ་མཐུད་དེ་ར་ འཚོལ་ཞིབ་འབད་དོ་ཡོདཔ་ལས་ ནད་གཞི་ཚབས་ཆེན་ཐོབ་མི་ཚུ་ལུ་ རེ་བ་སྐྱེད་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས།
སྐྱེལ་འདྲེན་ཞབས་ཏོག་ཚུ་གི་ ཚན་རིག་ལུ་བརྟེན་ འགྱུར་བ་འགྱོ་སྟེ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། དེང་སང་གི་སྣུམ་འཁོར་དང་ རེ་ལི་ གནམ་གྲུ་ དེ་ལས་ གྲུ་ཚུ་གིས་ མི་ཚུ་ ཐག་རིང་སར་ ཉེན་སྲུང་དང་ལྡནམ་སྦེ་ མགྱོགས་དྲགས་སྦེ་ འགྱོ་ཚུགསཔ་ཨིན་པས། ལམ་དང་ཟམ་ ཕུག་ལམ་ དེ་ལས་ རེ་ལི་ལམ་ཚུ་ ཚན་རིག་གི་ཤེས་ཡོན་དང་ བཟོ་རིག་གི་རིག་རྩལ་ཚུ་ ལག་ལེན་འཐབ་སྟེ་ བཟོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། གནམ་གྲུའི་འགྲུལ་སྐྱོད་ཀྱིས་ རྒྱལ་སྤྱིའི་འགྲུལ་སྐྱོད་ཚུ་ མགྱོགས་དྲགས་བཟོ་ཡོདཔ་དང་ དེང་སང་གི་མི་དམངས་སྐྱེལ་འདྲེན་གྱི་ལམ་ལུགས་ཚུ་གིས་ མི་ས་ཡ་ལས་བཅད་དེ་ ཉིན་བསྟར་བཞིན་དུ་ ལཱ་འབད་ས་དང་ སློབ་གྲྭ་ནང་ འགྲུལ་སྐྱོད་འབད་ནི་ལུ་ ཕན་ཐོགས་འབྱུང་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། ཚན་རིག་གི་ཞིབ་འཚོལ་ཚུ་གིས་ སྣུམ་འཁོར་ཚུ་ ཉེན་སྲུང་དང་ལྡནམ་སྦེ་ མགྱོགས་དྲགས་སྦེ་ མཐའ་འཁོར་གནས་སྟངས་ལུ་ གནོད་པ་མེདཔ་སྦེ་ སྐྱེལ་འདྲེན་གྱི་ལཱ་ཚུ་ འཕྲོ་མཐུད་དེ་ར་ ཡར་དྲག་གཏང་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས།
སོ་ནམ་གྱི་ལཱ་འདི་ཚུ་ཡང་ ཚན་རིག་གིས་ཁྱད་པར་སྦོམ་སྦེ་ར་ བཟོ་ཡོད་པའི་ས་ཁོངས་གཞན་ཅིག་ཨིན། སོ་ནམ་པ་ཚུ་གིས་ ལོ་ཐོག་ལེགས་ཤོམ་འཛུགས་སྐྱོང་འབད་ནིའི་དོན་ལུ་ ཡར་དྲག་ཅན་གྱི་སོན་དང་ དེང་སང་གི་སོ་ནམ་གྱི་ཅ་ཆས་ ལུད་ དེ་ལས་ ཆུ་གཡུར་གྱི་ལམ་ལུགས་ཚུ་ ལག་ལེན་འཐབ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། ཚན་རིག་པ་ཚུ་གིས་ སྔོ་ཤིང་དང་ ས་གཞི་ གནམ་གཤིས་ དེ་ལས་ འབུཔ་ཚུ་གི་སྐོར་ལས་ ཞིབ་འཇུག་འབད་དེ་ སོ་ནམ་པ་ཚུ་གིས་ མཐའ་འཁོར་ཉམས་སྲུང་འབད་བའི་སྐབས་ བཟའ་འཐུང་མངམ་བཟོ་ཚུགསཔ་ཨིན་པས། སོ་ནམ་གྱི་ཐབས་ལམ་གསརཔ་ཚུ་གིས་ ཕྱགས་སྙིགས་མར་ཕབ་འབད་དེ་ ཐོན་སྐྱེད་ཡར་སེང་དང་ འཛམ་གླིང་ནང་ མི་རློབས་ཡར་སེང་འགྱོ་མི་ཚུ་ལུ་ ལྟོ་བྱིན་ནི་ལུ་ ཕན་ཐོགས་འབྱུང་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། ཚན་རིག་གིས་ སོ་ནམ་པ་ཚུ་ལུ་ གསོ་བའི་སེམས་ཅན་གསོ་སྐྱོང་འབད་ནི་དང་ བཟའ་འཐུང་གི་སྤུས་ཚད་ཡར་དྲག་གཏང་ནི་ལུ་ཡང་ ཕན་ཐོགས་འབྱུང་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས།
ཚན་རིག་དང་འཕྲུལ་རིག་ཡར་རྒྱས་ལས་བརྟེན་ ཤེས་རིག་ལུ་ཕན་ཐོགས་སྦོམ་བྱུང་ཡོདཔ་ཨིན། ད་རེས་ནངས་པར་ སློབ་ཕྲུག་ཚུ་གིས་ གློག་རིག་དང་ ཌི་ཇི་ཊཱལ་དཔེ་མཛོད་ ཤེས་རིག་གི་ཡོངས་འབྲེལ་འཆར་སྒོ་ དེ་ལས་ ཡོངས་འབྲེལ་ཐོག་ལས་ ལྷབ་སྦྱང་འབད་ནིའི་ཐབས་ལམ་ཚུ་ འཐོབ་ཚུགས་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། འབྲེལ་མཐུད་ལྷབ་སྦྱང་གི་ལག་ཆས་ཚུ་གིས་ ལཱ་ཁག་ཅན་གྱི་ཆོས་ཚན་ཚུ་ ཧ་གོ་ཚུགསཔ་བཟོཝ་མ་ཚད་ སློབ་ཕྲུག་ཚུ་གིས་ བསམ་འཆར་གསརཔ་ཚུ་ འཚོལ་ཞིབ་འབད་ནི་ལུ་ སེམས་ཤུགས་བྱིནམ་ཨིན། སློབ་དཔོན་ཚུ་གིས་ འཕྲུལ་རིག་ལག་ལེན་འཐབ་སྟེ་ སློབ་ཚན་ཚུ་ ལེགས་ཤོམ་སྦེ་ འགྲེལ་བཤད་རྐྱབ་ཚུགས་ནི་ཨིནམ་དང་ སློབ་ཕྲུག་ཚུ་གིས་ འཛམ་གླིང་ས་གནས་སོ་སོ་ཚུ་ནང་ལས་ སློབ་ཕྲུག་ཆ་རོགས་ཚུ་དང་གཅིག་ཁར་ བརྡ་སྤྲོད་དང་ མཉམ་འབྲེལ་འབད་ཚུགས་ནི་ཨིན་པས། ཚན་རིག་གིས་ ཤེས་ཡོན་འདི་ མི་མང་ཤོས་ཅིག་ལུ་ འཐོབ་ཚུགསཔ་དང་ སྤྲོ་བ་ཆེ་ཏོག་ཏོ་བཟོ་སྟེ་ཡོདཔ་ཨིན།
མཐའ་འཁོར་ཉམས་སྲུང་འབད་ནི་ལུ་ ཚན་རིག་གིས་ ཁག་ཆེ་བའི་འགན་ཁུར་འབགཔ་ཨིན། འཛམ་གླིང་གིས་ ང་བཅས་ལུ་ རླུང་གཙང་མ་དང་ ཆུ་གསརཔ་ ས་བཅུད་ཅན་ ནགས་ཚལ་ གཙང་ཆུ་ དེ་ལས་ རྒྱ་མཚོ་ཚུ་གིས་ སྲོག་ལྡན་གྱི་རིགས་ག་ར་ལུ་ རྒྱབ་སྐྱོར་འབདཝ་ཨིན། ཨིན་རུང་ བཙོག་རླུང་དང་ ནགས་ཚལ་མེདཔ་བཏང་མི་ གནམ་གཤིས་འགྱུར་འགྲོས་ དེ་ལས་ རང་བཞིན་ཐོན་སྐྱེད་ཚུ་ ཚད་ལས་བརྒལ་ ལག་ལེན་འཐབ་མི་ལུ་བརྟེན་ མཐའ་འཁོར་གནས་སྟངས་ལུ་ དཀའ་ངལ་སྦོམ་སྦེ་ར་ འབྱུང་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། ཚན་རིག་མཁས་པ་ཚུ་གིས་ འ་ནཱི་གནད་དོན་ཚུ་གི་རྒྱུ་རྐྱེན་ཚུ་ཧ་གོ་ནི་དང་ ལག་ལེན་དངོས་བསྟར་གྱི་ཐབས་ཤེས་ཚུ་ འཚོལ་ནི་གི་དོན་ལས་ ལེགས་ཤོམ་སྦེ་ར་ ཞིབ་འཇུག་འབདཝ་ཨིན།
ཞིབ་འཚོལ་འབད་ནི་དང་ བརྡ་དོན་བསྡུ་ལེན་འབད་ནི་ དེ་ལས་ བཙོག་རླུང་མར་ཕབ་འབད་ནི་དང་ རང་བཞིན་སྲུང་སྐྱོབ་འབད་ནི་ལུ་ ཕན་ཐོགས་པའི་ འཕྲུལ་རིག་གསརཔ་ཚུ་ བཟོ་སྟེ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། ཁོང་གི་ལཱ་འདི་གིས་ གཞུང་དང་མི་སྡེ་ཚུ་ལུ་ འཛམ་གླིང་གི་མ་འོངས་པའི་དོན་ལུ་ གྲོས་ཐག་ལེགས་ཤོམ་སྦེ་གཅད་ནི་ལུ་ ཕན་ཐོགས་འབྱུངམ་ཨིན།
བསྐྱར་གསོ་འབད་བཏུབ་པའི་ནུས་ཤུགས་ཀྱི་ཐོན་ཁུངས་ཚུ་ཡང་ ཚན་རིག་གི་གྲུབ་འབྲས་གལ་ཅན་གཞན་ཅིག་ཨིན། ཚན་རིག་མཁས་པ་ཚུ་གིས་ རྡོ་སོལ་དང་མར་ཁུ་བཟུམ་གྱི་འགྱུར་རྡོའི་སྣུམ་རྫས་ཚུ་ལུ་ རྐྱངམ་གཅིག་བརྟེན་སྡོད་མ་དགོ་པར་ ཉི་མའི་ནུས་ཤུགས་དང་ རླུང་གི་ནུས་ཤུགས་ དེ་ལས་ ཆུར་བརྟེན་གློག་མེ་བཟུམ་གྱི་ ནུས་ཤུགས་གཙང་ཏོག་ཏོ་ཚུ་ བཟོ་སྟེ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། ནུས་ཤུགས་འདི་ཚུ་གིས་ བཙོག་རླུང་ཉུང་སུ་བཟོཝ་མ་ཚད་ གནམ་གཤིས་འགྱུར་འགྲོས་ཀྱི་ གནོད་པ་ཚུ་ཡང་ མར་ཕབ་འབད་ནི་ལུ་ ཕན་ཐོགས་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། འཛམ་གླིང་ནང་ རྒྱལ་ཁབ་མང་ཤོས་ཅིག་གིས་ མ་འོངས་པའི་མི་རབས་ཚུ་གི་དོན་ལུ་ མཐའ་འཁོར་གཙང་སྦྲ་དང་ འཕྲོད་བསྟེན་ལེགས་ཤོམ་བཟོ་ཐབས་ལུ་ བསྐྱར་གསོ་འབད་བཏུབ་པའི་ ནུས་ཤུགས་ཚུ་ནང་ མ་རྩ་བཙུགས་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས།
ཚན་རིག་གི་ཤན་ཞུགས་འདི་ བཟོ་གྲྭ་དང་ཚོང་འབྲེལ་ཚུ་ནང་ཡང་མཐོང་ཚུགས། བཟོ་གྲྭ་འཕྲུལ་ཁང་ཚུ་གིས་ ཅ་ཆས་ཚུ་ འཇོན་ཐངས་ཅན་དང་ ཉེན་སྲུང་དང་ལྡནམ་སྦེ་ བཟོ་སྐྲུན་འབད་ནི་གི་དོན་ལུ་ ཚན་རིག་གི་ཐབས་ལམ་ཚུ་ ལག་ལེན་འཐབ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། བཟོ་རིག་པ་ཚུ་གིས་ ཚན་རིག་གི་གཞི་རྩ་ཚུ་ལག་ལེན་འཐབ་སྟེ་ སྒྲིང་ཁྱིམ་སྒྲིང་སྒྲི་དང་ཟམ་ དེ་ལས་ འཕྲུལ་ཆས་ཚུ་བཟོ་བཀོད་འབདཝ་ཨིན། ཚན་རིག་པ་ཚུ་གིས་ ཅ་ཆས་རྙིངམ་ཚུ་དང་ཕྱདཔ་ད་ འཇམ་ཤོས་དང་ སྒྲིང་སྒྲི་ དེ་ལས་ ཐུབ་ཚད་ཆེ་བའི་ ཅ་ཆས་གསརཔ་ཚུ་ བཟོཝ་ཨིན་པས། ཡར་རྒྱས་འདི་ཚུ་གིས་ ཐོན་སྐྱེད་ཡར་སེང་འབད་ནི་དང་ ལཱ་གཡོག་བཟོ་ནི་ དེ་ལས་ དཔལ་འབྱོར་གོང་འཕེལ་ལུ་ ཕན་ཐོགས་འབྱུང་ནི་ཨིན་མས།
ཚན་རིག་གི་གསར་གཏོད་འདི་གིས་ ཐོན་སྐྱེད་ཚུ་ ཤེས་རབ་ཅན་སྦེ་ལག་ལེན་འཐབ་པའི་སྐབས་ ཚོང་འབྲེལ་ཚུ་ལུ་ ཐོན་སྐྱེད་དང་ཞབས་ཏོག་ལེགས་ཤོམ་བྱིན་ཚུགསཔ་ཨིན། ཚན་རིག་གིས་ མི་ཚུ་ལུ་ རང་བཞིན་གྱི་རྐྱེན་ངན་ཚུ་ གྲ་སྒྲིག་འབད་ནི་ལུ་ཡང་ ཕན་ཐོགས་ཡོདཔ་ཨིན། ས་ཡོམ་དང་ ཆུ་རུད་ རླུང་འཚུབ་ མེ་རུད་འབར་མི་ དེ་ལས་ རང་བཞིན་གྱི་བྱུང་རྐྱེན་གཞན་ཚུ་ དུས་རྒྱུན་དུ་ བཀག་ཐབས་འབད་མ་ཚུགས་རུང་ ཚན་རིག་གི་ཞིབ་འཚོལ་ཐོག་ལས་ མི་ཚུ་གིས་ ལེགས་ཤོམ་སྦེ་ཧ་གོ་ཚུགསཔ་ཨིན་པས། གནམ་གཤིས་སྔོན་བཤད་ལམ་ལུགས་ཚུ་གིས་ རླུང་འཚུབ་དྲག་པོ་ཚུ་ མ་ལྷོད་པའི་ཧེ་མ་ མི་སྡེ་ཚུ་ལུ་ ཉེན་བརྡ་འབད་ཚུགས་ནི་ཨིནམ་ལས་ མི་ཚུ་ལུ་ གྲ་སྒྲིག་དང་ ཉེན་སྲུང་དང་ལྡནམ་སྦེ་ སྡོད་ནི་གི་དུས་ཚོད་ལངམ་སྦེ་ བྱིན་ཚུགས་ནི་ཨིན་པས།
བཟོ་རིག་པ་ཚུ་གིས་ ས་ཡོམ་ཐུབ་པའི་ སྒྲིང་ཁྱིམ་ཚུ་ བཟོ་བཀོད་འབདཝ་ད་ མཐའ་འཁོར་ཚན་རིག་པ་ཚུ་གིས་ ཆུ་རུད་དང་ ས་རུད་ཀྱི་ གནོད་སྐྱོན་མར་ཕབ་འབད་ནི་གི་ ཐབས་ལམ་ཚུ་ ཞིབ་འཇུག་འབདཝ་ཨིན་པས། འབད་བརྩོན་འདི་ཚུ་གིས་ མི་ཚེ་སྲོག་སྐྱོབ་འབད་ནི་དང་ རྒྱུ་དངོས་ལུ་ གནོད་སྐྱོན་མར་ཕབ་འབད་ཚུགསཔ་ཨིན།
ཚན་རིག་གིས་སྟོན་མི་གཞན་ཡང་ བརྩི་མཐོང་ཆེ་བའི་ བསླབ་བྱ་འདི་ བསམ་བློ་ཞིབ་བརྟག་ཅན་སྦེ་གཏང་དགོཔ་ཁག་ཆེ་ཤོས་ཅིག་ཨིན། དྲི་བ་མེད་པར་ ཐོབ་བརྗོད་ག་ར་ངོས་ལེན་འབད་ནི་མེན་པར་ ཚན་རིག་གིས་ མི་ཚུ་ལུ་ སྒྲུབ་བྱེད་བརྟག་དཔྱད་འབད་ནི་དང་ བསམ་འཆར་བརྟག་དཔྱད་འབད་ནི་ དེ་ལས་ བདེན་པ་ལུ་གཞི་བཞག་སྟེ་ མཐའ་དཔྱད་འབད་ནི་ལུ་ སེམས་ཤུགས་བྱིནམ་ཨིན། དྲན་ཤེས་བཏོན་པའི་གོམས་གཤིས་འདི་གིས་ མི་ཚུ་གིས་ ཉིན་བསྟར་གྱི་མི་ཚེ་ནང་ ཤེས་རྟོགས་ཡོད་པའི་ཐོག་ལས་ ཐག་གཅད་ཚུགས། དེ་མ་ཚད་ སློབ་ཕྲུག་ཚུ་གིས་ བརྡ་དོན་དབྱེ་དཔྱད་འབད་དེ་ དཀའ་ངལ་ཚུ་ ཚད་མ་དང་འཁྲིལ་ཏེ་ བསལ་ཚུགས་པའི་ལྕོགས་གྲུབ་གོང་འཕེལ་བཏང་མི་ལུ་བརྟེན་ ལྷབ་སྦྱང་ལེགས་ཤོམ་སྦེ་ འབད་ཚུགསཔ་ཨིན་པས། དེ་སྦེ་འབད་བ་ཅིན་ ཚན་རིག་འདི་ ལྷབ་སྦྱང་འབད་ནི་རྐྱངམ་གཅིག་མེན་པར་ མི་ཚུ་གི་མི་ཚེ་གཅིག་གི་རིང་ལུ་ ཕན་ཐོགས་པའི་མནོ་བསམ་གཏང་ཐངས་ཅིག་ཡང་ཨིན།
ཚན་རིག་གིས་ མི་གི་ལས་སྣ་ ཧ་ལམ་ག་རའི་ནང་ ཤན་ཞུགས་འབད་ཡོདཔ་ཨིན། མི་ཚུ་གིས་ ལཱ་འབད་ཐངས་དང་ ལྷབ་སྦྱང་འབད་ཐངས་ བརྡ་སྤྲོད་ཐངས་ དེ་ལས་ དཀའ་ངལ་སེལ་ཐངས་ཚུ་ བསྒྱུར་བཅོས་འབད་ཡོདཔ་ཨིན་པས། ཁྱིམ་ནང་ལུ་ ཚན་རིག་གི་གསར་གཏོད་འབད་མི་ ཕྱག་སྒམ་དང་ གྱོན་ཆས་འཁྱུ་ནིའི་འཕྲུལ་ཆས་ མའེ་ཀོརོ་ཝེབ་ཐབ་ཚང་ དེ་ལས་ གློག་མེའི་རླུང་འཕྲིན་ཚུ་གིས་ ཉིན་བསྟར་གྱི་ལཱ་ཚུ་ འཇམ་ཏོང་ཏོ་བཟོཝ་མ་ཚད་ དུས་ཚོད་དང་ བརྩོན་ཤུགས་གཉིས་ཆ་ར་ འཕྲོ་བརླག་མེད་པར་བཞག་ཚུགསཔ་ཨིན་པས། ཡིག་ཚང་དང་བཟོ་གྲྭ་ཁང་ཚུ་ནང་ གློག་རིག་དང་ དེང་སང་གི་འཕྲུལ་ཆས་ཚུ་གིས་ ལཱ་ཚུ་ ལེགས་ཤོམ་སྦེ་ མཇུག་བསྡུ་ཚུགསཔ་ཨིན་པས། འདི་བཟུམ་གྱི་ཡར་རྒྱས་ཚུ་གིས་ ཐོན་སྐྱེད་ཡར་སེང་འབད་དེ་ འཛམ་གླིང་ནང་ མི་ས་ཡ་ལས་བཅད་དེ་ མི་ཚེའི་གནས་ཚད་ཡར་དྲག་བཏང་ཡོདཔ་ཨིན།
བརྡ་སྤྲོད་དང་བརྡ་དོན་གྱི་ཐད་ལུ་ཡང་ ཚན་རིག་གི་ཤེས་བྱ་འདི་ཁག་ཆེ། ཡོངས་འབྲེལ་གྱི་ཐོག་ལས་ མི་ཚུ་གིས་ འཛམ་གླིང་ནང་ ཧ་ལམ་ས་གནས་ག་ཏེ་ལས་ཡང་ ཤེས་ཡོན་ཚུ་ འཐོབ་ཚུགས་པའི་ གོ་སྐབས་བྱིན་ཡོདཔ་ཨིན་པས། སློབ་ཕྲུག་ཚུ་གིས་ ཡོངས་འབྲེལ་ཐོག་ལས་ ལྷབ་ཚུགས་ནི་ཨིནམ་མ་ཚད་ ཞིབ་འཚོལ་པ་ཚུ་གིས་ གསར་འཐོབ་འབད་མི་ཚུ་ བརྗེ་སོར་འབད་ཚུགས་ནི་དང་ ཚོང་འབྲེལ་པ་ཚུ་གིས་ རྒྱལ་ཁབ་སོ་སོ་ཚུ་ནང་ ཚོང་མགྲོན་པ་ཚུ་དང་ འབྲེལ་བ་འཐབ་ཚུགས་ནི་ཨིན་པས། མི་སྡེ་བརྡ་བརྒྱུད་དང་ གློག་འཕྲིན་ དེ་ལས་ བརྡ་དོན་གྱི་ཐོག་ལས་ མི་ཚུ་གཅིག་ཁར་འབྲེལ་བ་འཐབ་སྟེ་ བརྡ་སྤྲོད་འབད་ནི་དེ་ ཧེ་མ་དང་ཕྱདཔ་ད་མགྱོགས་དྲགས་དང་ སྟབས་བདེ་ཏོག་ཏོ་སྦེ་འགྱོ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས།
མ་གཞི་ འཕྲུལ་རིག་ལུ་ ཁེ་ཕན་ལེ་ཤ་ཡོད་རུང་ འགན་ཁུར་ཅན་དང་ རིག་པ་ཅན་སྦེ་ ལག་ལེན་འཐབ་དགོཔ། ཚན་རིག་གིས་ མི་ཚུ་ལུ་ འཛམ་གླིང་གི་སྐོར་ལས་ ཤེས་འདོད་སྦོམ་བསྐྱེད་བཅུག་སྟེ་ཡོདཔ་ཨིན། ཚན་རིག་གི་གསར་འཐོབ་ག་ར་ དྲི་བ་ཅིག་ལས་འགོ་བཙུགསཔ་ཨིན། ཚན་རིག་མཁས་པ་ཚུ་གིས་ རང་བཞིན་གྱི་བྱུང་རིམ་ཚུ་ལྟ་རྟོག་འབད་དེ་ བརྡ་དོན་བསྡུ་ལེན་འབད་ནི་དང་ བརྟག་དཔྱད་འབད་ནི་ཚུ་ཨིན། དེ་ལས་ མཐའ་དཔྱད་མ་འབད་བའི་ཧེ་མ་ གྲུབ་འབྲས་ཚུ་ ལེགས་ཤོམ་སྦེ་དབྱེ་དཔྱད་འབདཝ་ཨིན།
རེ་ཅིག་སྐབས་ ཁོང་གི་བརྟག་དཔྱད་འདི་ མཐར་འཁྱོལ་འབྱུང་དོ་ཡོདཔ་དང་ རེ་ཅིག་སྐབས་ འཐུས་ཤོར་འབྱུང་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། ཨིན་རུང་ འཐུས་ཤོར་རེ་རེ་གིས་ཁག་ཆེ་བའི་ བསླབ་བྱ་ཅིག་སྟོནམ་ཨིནམ་མ་ཚད་ ལན་ངེས་བདེན་ འཚོལ་ནི་ལུ་ གོམ་ཐེངསགཅིག་རྩ་བར་ ལྷོད་དོདོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། འདི་གིས་ བཟོད་པདང་ དཀའ་སྡུག་ དེ་ལས་ བློ་གཏད་ཚུ་ ཚན་རིག་གི་ཞིབ་འཚོལ་ནང་ ཁག་ཆེ་བའི་ ཁྱད་ཆོས་ཚུ་ཨིནམ་སྦེ་སྟོནམ་ཨིན་པས།
མི་སྡེ་གོང་འཕེལ་འགྱོ་བའི་བསྒང་ལས་ ཚན་རིག་འདི་ ཉིན་བསྟར་གྱི་མི་ཚེ་ནང་ ཁག་ཆེ་བའི་ཆ་ཤས་ཅིག་སྦེ་ ལུས་ནི་ཨིན་མས། གསར་གཏོད་དང་ གསར་འཐོབ་ཚུ་གིས་ གསོ་བའི་ཞབས་ཏོག་དང་ ཤེས་རིག་ སྐྱེལ་འདྲེན་ སོ་ནམ་ དེ་ལས་ བརྒྱུད་འབྲེལ་ཚུ་ འཕྲོ་མཐུད་དེ་ར་ ཡར་དྲག་གཏང་ནི་ཨིན་པས། ཚན་རིག་གི་ཤེས་ཡོན་ཚུ་ ཤེས་རབ་ཅན་དང་ འགན་ཁུར་ཅན་སྦེ་ ལག་ལེན་འཐབ་པ་ཅིན་ མི་ཚུ་གིས་ འཛམ་གླིང་ནང་ གདོང་ལེན་ལེ་ཤ་ཅིག་ར་ བསལ་ཚུགས་ནི་ཨིནམ་མ་ཚད་ མི་ག་ར་ལུ་ ཉེན་སྲུང་དང་ལྡནམ་སྦེ་ གསོ་བའི་གནས་སྟངས་ དེ་ལས་ ཡར་རྒྱས་ཅན་གྱི་ མ་འོངས་པ་བཟོ་ཚུགས་ནི་ཨིན་པས། ཚན་རིག་གི་མ་འོངས་པ་འདི་ རེ་བ་དང་ མཐའ་མེད་པའི་ འོས་འབབ་ཚུ་གིས་གང་སྟེ་ཡོདཔ་ཨིན།
ལོ་བསྟར་བཞིན་དུ་ ཚན་རིག་པ་ཚུ་གིས་ འཛམ་གླིང་གི་སྐོར་ལས་ ང་བཅས་ཀྱིས་ ཧ་གོ་ཐངས་ཡར་དྲག་གཏང་ནི་དང་ མི་རིགས་ཀྱི་དཀའ་ངལ་ལེ་ཤ་ཅིག་ སེལ་ཐབས་ལུ་ གསར་གཏོད་གསརཔ་ཚུ་ འབད་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། ཞིབ་འཚོལ་པ་ཚུ་གིས་ ནད་གཞི་ཚུ་ སྨན་བཅོས་འབད་ནིའི་དོན་ལུ་ སྨན་རིགས་ལེགས་ཤོམ་དང་ མཐའ་འཁོར་ཉམས་སྲུང་འབད་ནིའི་དོན་ལུ་ ནུས་ཤུགས་ཀྱི་ཐོན་ཁུངས་གཙང་ཏོག་ཏོ་ དེ་ལས་ མི་ཚེ་འཇམ་ཏོང་ཏོ་དང་ འཇོན་ཐང་ཅན་བཟོ་མི་ འཕྲུལ་རིག་གོང་འཕེལ་ཚུ གཏང་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། བཅོས་མའི་བློ་རིག་དང་ འཕྲུལ་གྱི་མི་བཟོ་ནི་ སྐྱེ་ལྡན་འཕྲུལ་རིག་ དེ་ལས་ གནམ་སྟོང་ནང་ འཚོལ་ཞིབ་འབད་མི་ཚུ་གིས་ ཧེ་མ་འབད་མ་ཚུགསཔ་སྦེ་རྩི་མི་ གོ་སྐབས་གསརཔ་ཚུ་ འགོ་འབྱེད་འབད་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། འདི་བཟུམ་གྱི་གོང་འཕེལ་ཚུ་གིས་ ང་བཅས་རའི་འཛམ་གླིང་གི་མ་འོངས་པ་བཟོ་ནི་ལུ་ ཚན་རིག་གིས་ འཕྲོ་མཐུད་དེ་ར་ ཁག་ཆེ་བའི་འགན་ཁུར་འབག་འོང་ཟེར་སྟོནམ་ཨིན།
ཚན་རིག་གི་མ་འོངས་པ་ ན་གཞོན་ཚུ་ལུ་ དམིགས་བསལ་གྱི་འགན་འཁྲི་ཡོད། ད་རེས་ནངས་པའི་སློབ་ཕྲུག་ཚུ་ ནང་པ་གི་ཚན་རིག་པ་དང་བཟོ་རིག་པ་ སྨན་པ་ སློབ་དཔོན་ དེ་ལས་ གསར་གཏོད་འབད་མི་ཚུ་ འགྱུར་འོང་། ཚན་རིག་ལུ་ སྤྲོ་བ་དང་ བརྩོན་ཤུགས་བསྐྱེད་དེ་ ལྷབ་པ་ཅིན་ མ་འོངས་པའི་ གདོང་ལེན་ཚུ་ སེལ་ཐབས་ལུ་ ཤེས་ཡོན་དང་ རིག་རྩལ་ཚུ་ གོང་འཕེལ་གཏང་ཚུགས། ཤེས་འདོད་དང་ གསར་གཏོད་ དེ་ལས་ ལྷབ་ནི་གི་ དང་འདོད་ཚུ་ མི་ཚུ་གིས་ ཁག་ཆེ་བའི་ གསར་འཐོབ་འབད་ནི་ལུ་ ཕན་ཐོགས་པའི་ ཁྱད་ཆོས་ཚུ་ཨིན། གསར་གཏོད་སྦོམ་དང་ ཚན་རིག་གི་ གྲུབ་འབྲས་ག་ར་ མི་གཅིག་གིས་ དྲི་བ་འཇམ་ཏོང་ཏོ་ཅིག་ དྲིས་ཞིནམ་ལས་ ལན་ངེས་བདེན་ འཚོལ་ཞིབ་འབད་ནི་ལས་ འགོ་བཙུགསཔ་ཨིན།
ཚན་རིག་གིས་ མི་ཚེ་ནང་ རིན་ཐང་ཅན་གྱི་བསླབ་བྱ་ཡང་བྱིནམ་ཨིན། ཚན་རིག་གི་མཐའ་དཔྱད་འདི་ བདེན་ཁུངས་དང་སྒྲུབ་བྱེད་ལུ་གཞི་བཞག་སྟེ་ འབད་དགོཔ་ལས་ དྲང་བདེན་ལུ་ སེམས་ཤུགས་བྱིནམ་ཨིན། འདི་གིས་ བཟོད་པ་གསལསྟོན་འབདཝ་ཨིནམ་དང་་ ག་ཅི་འབད་ཟེར་བ་ཅིན་ གསར་འཐོབ་མང་ཤོས་ཅིག་ལུ་ ལོ་ངོ་མང་རབས་ཅིག་གི་རིང་ ལེགས་ཤོམ་སྦེ་ ཞིབ་འཚོལ་འབད་དེ་ བརྟག་དཔྱད་འབད་དགོཔ་ཨིན། ཚན་རིག་མཁས་པ་ཚུ་གིས་ འཕྲལ་འཕྲལ་ར་ གཅིག་ཁར་ལཱ་འབད་དེ་ བསམ་འཆར་དང་ ཤེས་ཡོན་ཚུ་ བརྗེ་སོར་འབད་ནི་དང་ སྤྱིར་བཏང་གི་དམིགས་ཡུལ་འགྲུབ་ཐབས་ལུ་ སྡེ་ཚན་གྱི་ལཱ་འབད་ནི་ལུ་ ཡར་དྲག་གཏངམ་ཨིན། གཙོ་བོ་ར་ ཚན་རིག་གིས་ མི་ཚུ་ལུ་ མི་ཚེ་གཅིག་གི་རིང་ལུ་ ལྷབ་སྦྱང་འབད་དེ་ར་ སྡོད་དགོ་པའི་ སེམས་ཤུགས་བྱིན་དོ་ཡོདཔ་ལས་ དུས་རྒྱུན་དུ་ ག་ཅི་ཡང་ གསརཔ་སྦེ་ འཚོལ་ཞིབ་འབད་དགོཔ་ཡོདཔ་སྦེ་ དྲན་སྐུལ་འབདཝ་ཨིན།
མི་ག་ར་གིས་ ལོ་ཚད་དང་ ཁྱད་རིག་གི་དབྱེ་བ་་མེད་པར་ ཚན་རིག་ལས་ ཕན་ཐོགས་ལེན་ཚུགས། སོ་ནམ་པ་ཚུ་གིས་ ལོ་ཐོག་གི་ཐོན་སྐྱེད་ཡར་དྲག་གཏང་ནིའི་དོན་ལུ་ ཚན་རིག་གི་ཐབས་ལམ་ ལག་ལེན་འཐབ་དོ་ཡོདཔ་དང་ དྲུང་འཚོ་ཚུ་གིས་ ནདཔ་ཚུ་སྨན་བཅོས་འབད་ནིའི་དོན་ལུ་ ཚན་རིག་ལག་ལེན་འཐབ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། བཟོ་རིག་པ་ཚུ་གིས་ ཉེན་སྲུང་དང་ལྡན་པའི་སྒྲིང་ཁྱིམ་དང་ ཟམ་ཚུ་བཟོ་བཀོད་འབདཝ་མ་ཚད་ སློབ་དཔོན་ཚུ་གིས་ སློབ་ཕྲུག་ཚུ་ལུ་ ཤེས་ཡོན་བྱིན་ནིའི་དོན་ལུ་ ཚན་རིག་གི་ཤེས་ཡོན་ཚུ་ ལག་ལེན་འཐབ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། ང་བཅས་རའི་ ཉིན་བསྟར་གྱི་ལཱ་ཚུ་ནང་ཡང་ ཚན་རིག་གིས་ བཞེས་སྒོ་བཟོ་ནི་དང་ གློག་མེ་ལག་ལེན་འཐབ་ནི་ གཞན་དང་འབྲེལ་བ་འཐབ་ནི་ ཉེན་སྲུང་དང་ལྡནམ་སྦེ་ འགྲུལ་སྐྱོད་འབད་ནི་ དེ་ལས་ གསོ་བའི་གནས་སྟངས་ལེགས་ཤོམ་སྦེ་ བཞག་ནི་ལུ་ ཕན་ཐོགས་འབྱུངམ་ཨིན།
དེང་སང་གི་ཡར་ཐོན་གནས་སྟངས་ཀྱི་ཁ་བྲལ་ཐབས་མེད་པའི་ཆ་ཤས་ཅིག་ལུ་གྱུར་ཏེ་ ས་གནས་ག་རའི་ནང་ མི་ཚུ་གི་ མི་ཚེའི་སྤུས་ཚད་ཡར་དྲག་གཏང་ནི་ལུ་ འཕྲོ་མཐུད་དེ་ར་ འགྱོ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། འདི་དང་གཅིག་ཁར་ ཚན་རིག་འདི་ རིག་པ་ཅན་སྦེ་ ལག་ལེན་འཐབ་དགོ་པའི་འགན་ཁུར་འདི་ མི་ག་ར་ལུ་ཡོདཔ་ཨིན། ཚན་རིག་གི་ཤེས་ཡོན་འདི་ དཀའ་ངལ་བསལ་ནི་དང་ རང་བཞིན་སྲུང་སྐྱོབ་འབད་ནི་ འགྲོ་བ་མིའི་འཕྲོད་བསྟེན་ཡར་དྲག་གཏང་ནི་ ཞི་བདེ་ཡར་དྲག་གཏང་ནི་ལུ་ ལག་ལེན་འཐབ་དགོ། མི་ཚུ་གིས་ ཚན་རིག་གི་གསར་འཐོབ་ཚུ་ གཞན་ལུ་གནོད་པ་དང་ ཡང་ན་ མཐའ་འཁོར་གནས་སྟངས་ལུ་ གནོད་སྐྱོན་གཏང་ནི་གི་ ཐབས་ལམ་ཚུ་ནང་ ལག་ལེན་འཐབ་ནི་ལས་ འཛེམ་དགོཔ་ཨིན་པས།
ཚན་རིག་གི་ཡར་འཕེལ་རིམ་པ་འདི་ ཀུན་སྤྱོད་རྣམ་གཞག་གི་གཞི་རྩ་དང་ རང་བཞིན་གནས་སྟངས་ལུ་ བརྩི་མཐོང་དང་བཅས་ འགྲོ་བ་མི་རིགས་ཀྱིས་ མ་འོངས་པའི་མི་རབས་ཚུ་གི་དོན་ལུ་ ལེགས་ཤོམ་དང་ཡུན་བརྟན་པའི་མ་འོངས་པ་བཟོ་ཚུགས་ནི་ཨིན་མས།
མཇུག་ར ཚན་རིག་འདི་ མི་སྡེའི་ཤེས་རིག་གནས་སྟངས་ཀྱི་གྲུབ་འབྲས་སྦོམ་ཤོས་ཅིག་ཨིན། མི་ཚུ་གི་སྡོད་ཐངས་དང་ ལཱ་འབད་ཐངས་ འགྲུལ་སྐྱོད་ བརྒྱུད་འབྲེལ་འཐབ་ཐངས་ དེ་ལས་ ལྷབ་སྦྱང་འབད་ཐངས་ཚུ་ བསྒྱུར་བཅོས་འབད་དེ་ཡོདཔ་ཨིན། གསོ་བའི་ཞབས་ཏོག་དང་ སོ་ནམ་ ཤེས་རིག་ བཟོ་གྲྭ་ དེ་ལས་ མཐའ་འཁོར་སྲུང་སྐྱོབ་ཚུ་ ཡར་དྲག་བཏང་ཡོདཔ་ཨིན་པས། ཚན་རིག་གིས་ མིའི་ཤེས་ཡོན་རིག་པ་འདི་ འཕྲོ་མཐུད་དེ་ར་ རྒྱ་སྐྱེད་བཏང་སྦེ་ མི་ཚུ་ལུ་ ཤེས་འདོད་དང་ བློ་གཏད་ཀྱི་ཐོག་ལས་ མ་ཤེས་མི་ཚུ་ འཚོལ་ཞིབ་འབད་ནི་ལུ་ སེམས་ཤུགས་བྱིནམ་ཨིན། འཛམ་གླིང་འདི་ འགྱུར་བ་འགྱོ་བའི་བསྒང་ལས་ ཚན་རིག་འདི་ མི་ཚུ་ལུ་ གདོང་ལེན་ཚུ་ བསལ་ཚུགས་ནི་དང་ གོ་སྐབས་གསརཔ་བཟོ་ཚུགས་པའི་ལམ་སྟོན་གྱི་སྟོབས་ཤུགས་ཅིག་སྦེ་ ལུས་ནི་ཨིན་མས།
ཚན་རིག་གི་ཤེས་ཡོན་ལུ་གུས་ཞབས་འབད་དེ་ འགན་ཁུར་ཅན་སྦེ་ལག་ལེན་འཐབ་པ་ཅིན་ ང་བཅས་ཀྱིས་ འཛམ་གླིང་འདི་ གསོ་བའི་གནས་སྟངས་ལེགས་ཤོམ་དང་ ཉེན་སྲུང་དང་ལྡནམ་སྦེ་ ཞི་བདེ་ཅན་ དེ་ལས་ མི་ག་ར་ལུ་ ཡར་རྒྱས་ཅན་སྦེ་ བཟོ་ཚུགས། ཚན་རིག་འདི་ སློབ་གྲྭ་ཚུ་ནང་ ལྷབ་མི་ ཆོས་ཚནརྐྱངམ་གཅིག་མེན་པར་ མི་ཚེ་གཅིག་གི་ གསར་འཚོལ་གྱི་འགྲུལ་སྐྱོད་ཅིག་ཨིནམ་དང་ དེ་གིས་ མི་ཚེ་ཕྱུགཔོ་བཟོ་སྟེ་ མི་རིགས་ག་ར་ལུ་ ཕན་ཐོགས་འབྱུང་ནི་ཨིན་པས།