རྒྱལ་སྤྱིའི་སྒྲ་གདངས་ཡི་གེ།

International Phonetic Alphabet
"IPA", transcribed narrowly according to Received Pronunciation as [aɪ̯ pʰiː eɪ̯]
Script type	Alphabet – partially featural
Period	1888–present
Direction
Languages	Used for phonetic and phonemic transcription of any oral language
Related scripts
Parent systems	Egyptian hieroglyphs Proto-Sinaitic script Phoenician alphabet Greek alphabet Latin script Lepsius Standard Alphabet Palaeotype alphabet, English Phonotypic Alphabet Romic alphabet International Phonetic Alphabet
Child systems	IPA Braille, ExtIPA
Unicode
Unicode range	See Phonetic symbols in Unicode § Unicode blocks

རྒྱལ་སྤྱིའི་སྒྲ་གདངས་ཡི་གུ (IPA) ཟེར་མི་འདི་ ཁ་སླབ་པའི་སྐད་ཡིག་གི་སྒྲ་ཚུ་ མཚོན་ཐབས་ལུ་ ལག་ལེན་འཐབ་མི་ བརྡ་མཚོན་གྱི་ ཚད་ལྡན་ལམ་ལུགས་ཅིག་ཨིན། འདི་ཡང་ སྐད་ཡིག་མཁས་པ་དང་ སྐད་ཡིག་ལྷབ་མི་ སློབ་དཔོན་ དེ་ལས་ ཞིབ་འཚོལ་པ་ཚུ་གིས་ མི་གི་སྐད་ཡིག་ག་རའི་ནང་ སྒྲ་སྐད་ཚུ་ གཏན་གཏན་སྦེ་ འགྲེལ་བཤད་རྐྱབ་ཚུགས་པའི་ ཐབས་ལམ་ཅིག་སྦེ་ བཟོ་ཡོདཔ་ཨིན།

ལོ་རྒྱུས་དང་འཕེལ་རིམ།

IPA འདི་ དུས་རབས་༡༩ པའི་མཇུག་བསྡུ་ཁམས་ཅིག་ཁར་ རྒྱལ་སྤྱིའི་སྒྲ་གདངས་ཚོགས་པ་གིས་ སྤྱི་ལོ་༡༨༨༦ ལུ་ ཡུ་རོ་པིན་སྒྲ་གདངས་མཁས་མཆོག་དང་ སྐད་ཡིག་སློབ་དཔོན་སྡེ་ཚན་གྱིས་ གཞི་བཙུགས་འབད་ཡོདཔ་ཨིན་པས། ཁོང་གི་དམིགས་ཡུལ་འདི་ རང་ལུགས་ཀྱི་ཡིག་སྡེབ་ལམ་ལུགས་ཀྱི་ གསལ་ཏོག་ཏོ་མེདཔ་ལས་ ཁ་སྐད་ག་ཅི་ནང་ར་འབད་རུང་ ལག་ལེན་འཐབ་ཚུགས་པའི་ རྗོད་སྒྲའི་ལམ་ལུགས་ཅིག་བཟོ་ནི་འདི་ཨིན་མས།

གཞི་བཙུགས་འབད་ཞིནམ་ལས་ཚུར་ རྗོད་སྒྲའི་ཞིབ་འཚོལ་གྱི་ གོང་འཕེལ་ཚུ་ བལྟ་སྟེ་ ངོས་འཛིན་གསརཔ་འབད་མི་ ཁ་སླབ་སྒྲ་ཚུ་ བཙུགས་ནིའི་དོན་ལུ་ བསྐྱར་ཞིབ་ལེ་ཤ་ཅིག་ འབད་ཡོདཔ་ཨིན་པས། ཡི་གུ་འདི་ རྒྱལ་སྤྱིའི་སྒྲ་གདངས་མཐུན་ཚོགས་ཀྱིས་ འཕྲོ་མཐུད་དེ་རང་ རྒྱུན་སྐྱོང་དང་དུས་མཐུན་བཟོ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན།

དམིགས་ཡུལ་དང་བཀོལ་སྤྱོད།

IPA གི་དམིགས་ཡུལ་ངོ་མ་འདི་ ཁ་སླབ་སྒྲ་(ཁ་པར་)དང་ སྒྲ་དཔེ་(phonemes) ཚུ་ གཏན་གཏན་དང་ གསལ་ཏོག་ཏོ་སྦེ་ ངོ་བཏོན་འབད་ནི་འདི་ཨིན། སྐད་ཡིག་ཚུ་གི་བར་ན་ ཁྱད་པར་སྦོམ་སྦེ་ཡོད་མི་ སྤྱིར་བཏང་ཡིག་འབྲི་ལམ་ལུགས་ཚུ་བཟུམ་སྦེ་མེན་པར་ ཨའི་པི་ཨེ་བརྡ་མཚོན་ཚུ་ལུ་ རྗོད་སྒྲའི་གནས་གོང་གཏན་གཏན་ཡོདཔ་ཨིན།

IPA འདི་ ཁྱབ་ཆེཝ་སྦེ་ལག་ལེན་འཐབ་ཡོདཔ་ཨིན།

• སྐད་བརྡ་རིག་པ་དང་སྒྲ་གདངས་རིག་པའི་ཞིབ་འཇུག།

• སྐད་ཡིག་སློབ་སྦྱོང་དང་སློབ་ཁྲིད།

• སྐད་ཆའི་བཅོས་ཐབས་དང་ནད་རིག་པ།

• Lexicography (ཚིག་མཛོད་ནང་གི་སྒྲ་གདངས་སྐོར།)

• བཟོ་བསྐྲུན་འབད་ཡོད་པའི་སྐད་ཡིག་ཚུ་ (conlangs)

• སྐད་ཆའི་ལག་རྩལ་དང་སྒྲ་གདངས་ཡིག་བསྒྱུར།

བཟོ་བཀོད

སྐད་ཡིག་ནང་ལུ་ སྒྲ་ཚུ་ག་དེ་སྦེ་ཐོནམ་ཨིན་ན་དང་འཁྲིལ་ཏེ་ IPA འདི་ གོ་རིམ་སྒྲིག་སྟེ་ཡོདཔ་ཨིན།

དབྱངས་ཅན་

IPA ཡི་གེའི་བརྡ་རྟགས་ཚུ་ དབྱེ་བ་ཕྱེ་སྟེ་ཡོདཔ་ཨིན:

• མཐུད་མཚམས་ (དཔེར་ན་ བི་ལི་བི་ཡལ་ ཨེལ་ཝི་ཨོ་ལར་ ཝེ་ལར་)

• བརྡ་སྟོན་ཐངས།

• སྐད་སྒྲ་ (སྐད་ཅན་ཡང་ན་སྐད་མེད་པ།)

གློ་བའི་ནད།

རྒྱལ་སྤྱིའི་སྒྲ་གདངས་ཡི་གེའི་གློ་བའི་དབྱངས་རྟ་ཡོད།

Articulation	བི་ལ་བི་ཡལ		ལྦིའོ་ཌེནཊལ།		Dental		Alveolar		Postalveolar		རི་ཊོ་ཕེལེགསི།		Palato­alveolar		Alveolo-palatal		Palatal		Post-palatal		Velar		Post-velar		Uvular		Pharyngeal		Epiglottal		Glottal		Bidental
Nasal	m̥	m	ɱ̊	ɱ	n̪̊	n̪	n̥	n	n̠̊	n̠	ɳ̊	ɳ				ȵ	ɲ̊	ɲ			ŋ̊	ŋ			ɴ̥	ɴ
Plosive	p	b	p̪	b̪	t̪	d̪	t	d	t̠	d̠	ʈ	ɖ			ȶ	ȡ	c	ɟ	𐓦	ꬶ	k	ɡ			q	ɢ	ꞯ	𝼂	ʡ		ʔ
Sibilant Affricate							ts	dz	t̠s̠	d̠z̠	ʈʂ	ɖʐ	t̻˗ʃ	d̻˗ʒ	ȶɕ	ȡʑ
Non-Sibilant Affricate	pɸ	bβ	p̪f	b̪v	t̪θ	d̪ð		ɹb				ɖ𝼕					cç	ɟʝ			kx	ɡɣ			qχ	ɢʁ	ꞯħ	𝼂ʕ	ʡʜ	ʡʢ	ʔh
Sibilant Fricative							s	z	s̠	z̠	ʂ	ʐ	ʃ	ʒ	ɕ	ʑ
Non-Sibilant Fricative	ɸ	β	f	v	θ	ð		ɹ				𝼕					ç	ʝ	ɧ		x	ɣ			χ	ʁ	ħ	ʕ	ʜ	ʢ	h	ɦ	h̪͆	ɦ̪͆
Approximant	ɸ˕	β̞	ʋ̥	ʋ	θ̞	ð̞	ɹ̥	ɹ	ɹ̠̊	ɹ̠	ɻ̊	ɻ					j̊	j		j᫢	ɰ̊	ɰ			χ᫛	ʁ̞	ħ̞	ʕ̞	ʜ̞	ʢ̞	h̞	ɦ̞	h̪͆˕	ɦ̪͆˕
Tap or Flap				ⱱ				ɾ		ɾ̠		ɽ									k̮	ɡ̆		ɡ̆˗
Trill		ʙ					r̥	r		r̠																ʀ
ཧིསི་ལེསི ཕྱོགས་ཕྱོགས ཕི་རི་ཀེ་ཊིབ།							ɬ	ɮ			ꞎ	𝼅				𝽧	𝼆				𝼄
Lateral approximant						l̪		l		l̠		ɭ				ȴ		ʎ				ʟ
Lateral flap								ɺ		ɺ̠		𝼈						ʎ̮				ʟ̆

གློ་བ་མ་ཡིན་པ།

རྒྱལ་སྤྱིའི་སྒྲ་གདངས་ཡི་གེའི་གློ་བ་མ་ཡིན་པའི་གསལ་བྱེད་རེའུ་མིག་ཅིག་ཡོད།

Articulation	བི་ལ་བི་ཡལ		Labiodental		Linguolabial		Dental		Alveolar		Postalveolar		Retroflex		Palatoalveolar		Alveolopalatal		Palatal		Postpalatal		Velar		Postvelar		Uvular		Postuvular		Pharyngeal		Epiglottal		Bidental
Ejective plosive	pʼ	bpʼ			t̼ʼ		t̪ʼ		tʼ		t̠ʼ		ʈʼ						cʼ		c̠ʼ		kʼ		k̠ʼ		qʼ		q̠ʼ				ʡʼ
Ejective sibilant affricate									tsʼ		t̠s̠ʼ		ʈʂʼ		tʃʼ		tɕʼ
Ejective non-sibilant affricate	pɸʼ	bpɸʼ	pfʼ				tθʼ		tɹ̝̊ʼ										cçʼ				kxʼ				qχʼ
Ejective sibilant fricative									sʼ				ʂʼ		ʃʼ		ɕʼ
Ejective non-sibilant fricative	ɸʼ		fʼ				θʼ												çʼ				xʼ				χʼ				ħʼ				h̪͆ʼ
Ejective sibilant lateral affricate									tʪʼ
Ejective non-sibilant lateral affricate									tɬʼ										cʎ̥ʼ				kʟ̝̊ʼ
Ejective sibilant lateral fricative									ʪʼ
Ejective non-sibilant lateral fricative									ɬʼ
Implosive	ɓ						ɗ̪		ɗ				ᶑ						ʄ				ɠ				ʛ
Click	ʘ						ǀ		ǃ				𝼊		ǂ
Nasal click	ʘ̃						ǀ̃		ǃ̃						ǂ̃
Lateral click									ǁ
Lateral nasal click									ǁ̃
Percussive	ʬ								¡																										ʭ

མཉམ་འབྲེལ་དང་ གཉིས་ལྡན་/གསུམ/བཞི་ལྡན་/ལ་སོགས་པ་-མཉམ་སྦྲེལ་འབད་ཡོདཔ།

མཉམ་སྦྲགས་དང་ གཉིས་/གསུམ་/བཞི་/ལ་སོགས་པ་ཚུ་ མཉམ་སྦྱོར་གྱི་སྒྲ་ཚུ་ མཉམ་སྦྲགས་འབད་མི་འདི་ མཉམ་སྦྲགས་འབད་དེ་ ལག་ལེན་འཐབ་མི་ མཉམ་སྦྱོར་གྱི་སྒྲ་ཚུ་ཨིན།

IPA: གཅིག་ཁར་སྒྲདང་མཉམ་དུའབྲིང་རིམ་པarticulation།
Labialized approximant Labialized fricative ɥ̊ ɥ Palatal çʷ ʝʷ Palatal j̊˗ʷ j˗ʷ Post-palatal ç˗ʷ ʝ˗ʷ Post-palatal w̥ w Velar ʍ ɣʷ Velar
ཐིག་ཁྲམ་ཆ་ཚང་།

དབྱངས་རྟགས།

IPA དབྱངས་རྟ་ཚུ་ འདི་ལུ་གཞི་བཞག་སྟེ་ དབྱངས་རྟགས་ཐིག་ཁྲམ་ནང་ གོ་རིམ་སྒྲིག་ཡོདཔ་ཨིན།

• ལྕེའི་མཐོ་ཚད་ (ཁ་བསྡམས། དཀྱིལ་མ། ཁ་ཕྱེ།)

• ལྕེའི་རྒྱབ་ལྗོངས།

• མཆུ་སྒྲོས་སྒོར་རིམ།

ཐིག༌ཁྲམ

དབྱངས་ཀྱི་རེའུ་མིག་ཡོད།

	Far-front		Front		Near-front		Central		Near-back		Back		Far-back
Far-close
Close			i	y			ɨ	ʉ			ɯ	u
Near-close					ɪ	ʏ				ʊ
Close-mid			e	ø			ɘ	ɵ			ɤ	o
Mid			ᴇ	ꭥ̷			ə	ᴔ				ꭥ
Open-mid			ɛ	œ			ɜ	ɞ			ʌ	ɔ
Near-open			æ				ɐ
Open			a	ɶ			ä				ɑ	ɒ
Far-open

ཌའི་ཀིརི་ཊིཀསི།

ཌའི་ཀིརིཊིཀསི་ཚུ་ མཉམ་འབྲེལ་ཚིག་བརྗོད་/ཁ་སྐོང་སྒྲ་གདངས་ཁ་གསལ་ཚུ་སྟོན་ནིའི་དོན་ལུ་ རྟགས་ཚུ་ལུ་ཁ་སྐོང་བཀོད་མི་རྟགས་ཆུང་ཀུ་ཚུ་ཨིན།

ཡན་ལག་ཆ་ཤས་ཚུ།

suprasegmentals ཚུ་གིས་ ཁ་སླབ་མི་ལ་ལུ་ཅིག་ལུ་ གཙོ་བོར་བསྟེན་ཚུགས། སྒྲ་སྐད་ཚུ་གིས་ སླབ་པའི་སྐབས་ སྐད་གདངས་འདི་ ཞུན་དག་འབད་ཚུགས་རུང་ སླབ་པའི་སྐབས་ སྐད་ཀྱི་གདངས་འདི་ ཡར་སེང་དང་མར་ཕབ་འགྱོཝ་ཨིན།

Length, stress, and rhythm
ˈke	Primary stress (appears before stressed syllable)	ˌke	Secondary stress (appears before stressed syllable)
eː kː	Long (vowel or consonant)	ə̆ ɢ̆	Extra-short; flap
eˑ	Half-long	ʎ̮
ek.ste eks.te	Syllable break (internal boundary)	es‿e	Linking (lack of a boundary; a phonological word)
Intonation
|	Minor or foot break	‖	Major or intonation break
↗︎	Global rise	↘︎	Global fall
Up- and down-step
ꜛke	Upstep	ꜜke	Downstep

Pitch diacritics
ŋ̋ e̋	Extra high	ŋ̌ ě	Rising	ŋ᷄ e᷄	Mid-rising
ŋ́ é	High	ŋ̂ ê	Falling	ŋ᷅ e᷅	Low-rising
ŋ̄ ē	Mid	ŋ᷈ e᷈	Peaking (rising–falling)	ŋ᷇ e᷇	High-falling
ŋ̀ è	Low	ŋ᷉ e᷉	Dipping (falling–rising)	ŋ᷆ e᷆	Mid-falling
ŋ̏ ȅ	Extra low	(etc.)

Chao tone letters
˥e	꜒e	e˥	e꜒	High
˦e	꜓e	e˦	e꜓	Half-high
˧e	꜔e	e˧	e꜔	Mid
˨e	꜕e	e˨	e꜕	Half-low
˩e	꜖e	e˩	e꜖	Low
˩˥e	꜖꜒e	e˩˥	e꜖꜒	Rising (low to high or generic)
˥˩e	꜒꜖e	e˥˩	e꜒꜖	Falling (high to low or generic)
(etc.: see below)

Original (restricted) set of Chao tone letters

Register	Level	Rising	Falling	Peaking	Dipping
e˩	e˩˩	e˩˧	e˧˩	e˩˧˩	e˧˩˧
e˨	e˨˨	e˨˦	e˦˨	e˨˦˨	e˦˨˦
e˧	e˧˧	e˧˥	e˥˧	e˧˥˧	e˥˧˥
e˦	e˦˦			e˧˥˩	e˧˩˥
e˥	e˥˥	e˩˥	e˥˩	e˩˥˧	e˥˩˧