མ་ལེ་ཤི་ཡ་

ངོ་སྤྲོད།

མ་ལེ་ཤི་ཡ་
རྒྱལ་ས།
ས་ཁྱོན།	330 803 km²
མི་འབོར	34 564 810

༉ མ་ལེ་ཤི་ཡ་འདི་ ཤར་ལྷོ་ཨེ་ཤི་ཡ་ཁ་ཐུག་ཆགས་ཏེ་ཡོད་མི་ རྒྱལ་ཁབ་ཉམས་དགའ་ཏོག་ཏོ་དང་གཞན་མ་འདྲཝ་ ལམ་སྲོལ་གྱི་སྲོལ་རྒྱུན་ཕྱུགཔོ་དང་ ཐབས་བྱུས་ཅན་གྱི་ས་ཆའི་ཆགས་ཚུལ་དང་ལྡན་པ་ དེ་ལས་ དཔལ་འབྱོར་ཡར་རྒྱས་འགྱོ་བའི་བསྒང་ཡོད་མི་ རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཨིན། རྒྱལ་ཁབ་འདི་ ལྷོ་རྒྱ་ནག་གི་མཚོ་གིས་ཁ་ཕྱེས་ཏེ་ཡོད་པའི་ ཆུ་གླིང་མ་ལེ་ཤི་ཡ་དང་ ཤར་མ་ལ་ཤི་ཡ་ལུང་ཕྱོགས་གཉིས་ལུ་དབྱེ་དེ་ཡོདཔ་ཨིན། རྒྱལ་ཁབ་འདི་གི་རྒྱལ་ས་འདི་ ཀཽ་ལ་ལམ་པུར་ཨིནམ་དང་ མཱ་ལེ་ཤི་ཡ་འདི་ ཚ་ཁུལ་གྱི་ས་ཆའི་གནས་སྟངས་དང་ དེང་སང་གི་ཁྲོམ་ཚོགས་ བཞེས་སྒོ་སྣ་ཚོགས་ དེ་ལས་ ཆོས་ལུགས་དང་མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་ལུ་ཡོངས་གྲགས་ཅན་ཅིག་ཨིན།

སའི་རྒྱ་ཚད་དང་ས་ཆའི་གནས་སྟངས།

མ་ལེ་ཤི་ཡ་འདི་ པེ་སི་ཕིག་དང་རྒྱ་གར་གྱི་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་མོའི་བར་ན་ ཐབས་བྱུས་དང་ལྡནམ་སྦེ་ཆགས་ཏེ་ཡོད་པའི་ ཤར་ལྷོ་ཨེ་ཤི་ཡ་གི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཨིན། དེ་ལུ་ ལུང་ཕྱོགས་གཙོ་བོ་གཉིས་ཡོདཔ་དང་ དེ་ཡང་ བྱང་ཕྱོགས་ལུ་ཐའི་ལེནཌ་དང་ ལྷོ་ཕྱོགས་ལུ་སིངྒ་པོར་དང་ས་མཚམས་བཅད་དེ་ཡོད་པའི་ ཆུ་གླིང་མ་ལེ་ཤི་ཡ་དང་ དེ་ལས་ བུརུ་ནི་དང་ཨིན་ཌཱོན་ཨེ་ཤི་ཡ་དང་གཅིག་ཁར་ བོར་ནིའོ་གི་མཚོ་གླིང་བགོ་བཤའ་སྦེ་གནས་མི་ ཤར་ཕྱོགས་མ་ལེ་ཤི་ཡ་ཨིན། ལུང་ཕྱོགས་གཉིས་དེ་གཉིས་ ཀི་ལོ་མི་ཊར་ ༦༤༠ དེ་ཅིག་གི་ས་ཁར་ ལྷོ་རྒྱ་ནག་རྒྱ་མཚོ་གིས་ ཁ་ཕྱེས་སྟེ་ཡོདཔ་ཨིན།

རྒྱལ་ཁབ་འདི་ནང་ སའི་ཆགས་ལུགས་མ་འདྲཝ་སྦེ་ཡོདཔ་ཨིན། དེ་ཡང་ པེ་ནིན་སུ་ལར་མ་ལེ་ཤི་ཡ་འདི་ མ་ལ་ཀ་དང་ ལྷོ་རྒྱ་ནག་རྒྱ་མཚོའི་མཐུད་ཡུར་བདའ་སྟེ་ མཚོ་འགྲམ་གྱི་ས་གནས་ རིམ་འགྲོས་སྦེ་ཆགས་ཏེ་ཡོདཔ་དང་ ས་ཆ་འདི་ཡང་ས་བཅུད་དང་ལྡན་པའི་ཐང་སྦེ་ཡོདཔ་ཨིན། དེ་ལས་ ཤར་ཕྱོགས་མ་ལེ་ཤི་ཡ་འདི་ ཚ་དྲོད་ཆེ་བའི་ནགས་ཚལ་དང་གཙང་ཆུ་སྦོམ་ གཞན་ཡང་ ཤར་ལྷོ་ཨེ་ཤི་ཡ་ལུ་ རི་མཐོ་ཤོས་ཅིག་ཨིན་མི་ ཀི་ན་བཱ་ལུ་གངས་རི་བརྩིས་ཏེ་ རི་རྒྱུད་ཚུ་གིས་དབང་བའི་ས་ཆ་སྦེ་ཆགས་ཏེ་ཡོདཔ་ཨིན།

མ་ལེ་ཤི་ཡ་ལུ་ གནམ་གཤིས་ཚ་དྲོད་དང་རློན་གཤེར་དང་ལྡནམ་སྦེ་ཡོདཔ་དང་ ལུང་ཕྱོགས་དང་འཁྲིལ་ཏེ་ རླུང་ཆར་གྱི་གནམ་གཤིས་ཡང་ སོ་སོ་སྦེ་ཡོདཔ་ཨིན། རྒྱལ་ཁབ་འདི་གི་སྐྱེ་ལྡན་རིགས་སྣ་ཕྱུགཔོ་ཡོདཔ་དང་ དེ་ཚུ་ཡང་ ཆར་ཆུ་དང་ལྡན་པའི་ནགས་ཚལ་ མཚོ་གླིང་ བྱུ་རུའི་རི་བོ་ བྱེམ་གྱི་རྡོ་རིང་དང་ དཀོན་དྲགས་ཅན་གྱི་རི་དྭགས་སྲོག་ཆགས་ དཔེར་ན་ ཨོ་རཱན་གུ་ཊཱན་དང་ མ་ལ་ཡ་གི་སྟག་ཚུ་ཨིན།

མི་རློབས་དང་མི་རིགས།

མ་ལེ་ཤི་ཡ་ལུ་ མི་རློབས་ཡོངས་བསྡོམས་ས་ཡ་ ༣༣ ལྷགཔ་ཅིག་ཡོདཔ་དང་ ༼སྤྱི་ལོ་ ༢༠༢༥ ཚུན་༽ དེ་ནང་མི་རིགས་མ་འདྲཝ་ལེ་ཤ་ཡོདཔ་ཨིན། རྒྱལ་ཁབ་འདི་གི་མི་རིགས་གཙོ་བོ་གསུམ་འདི་ མ་ལེ་ (༦༠ %) དང་ རྒྱ་ནག་ (༢༣% དེ་ཅིག་) དེ་ལས་ རྒྱ་གར་ (༧% དེ་ཅིག་) ཚུ་ཨིན། དེ་བཟུམ་སྦེ་ ཆུ་གླིང་མ་ལེ་ཤི་ཡ་ལུ་ ཨོ་རེང་ཨཱས་ལི་ ཟེར་སླབ་མི་དང་ ས་བྷ་དང་ས་ར་ཝཀ་ལུ་ཡོད་པའི་ ས་གནས་ཀྱི་མི་རིགས་སྡེ་ཚན་མ་འདྲཝ་ཚུ་ལས་ མི་རློབས་ལས་བརྒྱ་ཆ་ ༡༡ དེ་ཅིག་ཡོདཔ་ཨིན།

དེ་བཟུམ་མའི་མི་རིགས་དང་ལམ་སྲོལ་སྣ་མང་གི་མི་སྡེ་འདི་ རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་གནས་སྟངས་ལུ་གསལ་སྟོན་འབད་དེ་ཡོདཔ་ཨིན། ཨིསི་ལམ་འདི་ གཞུང་འབྲེལ་གྱི་ཆོས་ལུགས་ཅིག་ཨིནམ་ལས་ འདི་མང་ཤོས་ཅིག་ར་ མ་ལེ་གི་མི་ཚུ་གིས་ཉམས་ལེན་འབད་དོ་ཡོདཔ་དང་ དེ་ལས་ ནང་པའི་ཆོས་ལུགས་དང་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་ལུགས་ ཧིན་དུའི་ཆོས་ལུགས་དང་རང་ལུགས་ཀྱི་ཡིད་ཆེས་ཚུ་ མི་སྡེ་གཞན་ཚུ་གིས་ ལག་ལེན་འཐབ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། མི་རིགས་དང་ཆོས་ལུགས་མ་འདྲཝ་ཚུ་གིས་ མ་ལེ་ཤི་ཡ་གི་མི་སྡེ་དང་ བཞེས་སྒོ་ དེ་ལས་ དུས་སྟོན་དང་ ཉིན་བསྟར་གྱི་མི་ཚེ་ཚུ་ སོ་སོ་སྦེ་བཟོ་བཀོད་འབད་དེ་ཡོདཔ་ཨིན།

དེ་ལས་ ཁྲོམ་ཚོགས་གོང་འཕེལ་འདི་ ཁག་ཆེ་ཤོས་ཅིག་ཨིནམ་ལས་ མ་ལེ་ཤི་ཡ་གི་མི་བརྒྱ་ཆ་ ༧༥ ལྷགཔ་ཅིག་ རྒྱལ་ས་ལྟེ་བ་ཀཽ་ལ་ལུམ་པོར་ དེ་ལས་ ཁྲོམ་ཚོགས་གཞན་ ཇོརཇ་ཊཱའུན་ ཇོ་ཧོར་བྷ་རུ་དང་ ཀོ་ཊ་ཀི་ན་བ་ལུ་ལ་སོགས་པ་ཚུ་ནང་སྡོད་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། མ་ལེ་ཤི་ཡ་གི་མི་རློབས་འདི་ ཆུང་སུ་སྦེ་ར་ཡོད་རུང་ སྐྱེས་ཚད་མར་ཕབ་འགྱོ་མི་ལུ་བརྟེན་ ལོ་ན་རྒས་ནི་གི་གནས་སྟངས་འདི་མངོན་གསལ་ཅན་ལུ་གྱུར་ཏེ་ཡོདཔ་ཨིན།

རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རིམ་ལུགས།

མ་ལེ་ཤི་ཡ་གིས་ སྤྱི་མཐུན་རྩ་ཁྲིམས་ཅན་གྱི་རྒྱལ་བརྒྱུད་ཀྱི་ལམ་ལུགས་འདི་ ལག་ལེན་འཐབ་ཨིན། རྒྱལ་ཁབ་འདི་ མངའ་སྡེ་ ༡༣ དང་སྤྱི་མཐུན་མངའ་ཁོངས་ ༣ གྱིས་འཚོགས་ཏེ་ཡོདཔ་ཨིན། དེ་གི་སྲིད་དོན་རིམ་ལུགས་འདི་ སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་དམངས་གཙོའི་རིང་ལུགས་དང་ རང་ལུགས་ཀྱི་རྒྱལ་བརྒྱུད་རིང་ལུགས་གཉིས་སླ་བསྲེ་སྦེ་ འཛམ་གླིང་ནང་ གཞན་དང་མ་འདྲཝ་སྦེ་གནས་ཏེ་གནས་ཏེ་ཡོདཔ་ཨིན།

རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་འདི་༼རྒྱལཔོ་༽ མ་ལེ་མངའ་སྡེ་གི་ རིགས་བརྒྱུད་ཀྱི་དབུ་ཁྲིདཔ་ ༩ ལས་ ལོ་ངོ་ལྔ་རེ་ནང་ བཙག་འཐུ་འབད་མི་ལས་ ཡང་དི་པར་ཊུན་ཨ་གོང་ཨིན། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གཞུང་སྐྱོང་ལྷན་སྡེ་འདི་ བློན་ཆེན་གྱིས་འགོ་འཁྲིད་འབད་དོ་ཡོདཔ་དང་ བློན་ཆེན་གྱིས་ སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ ཚོགས་ཁང་འོག་མ་ དི་ཝཱན་རཀ་ཡཊ་ནང་མངམ་ བཀོད་ཁྱབ་ཀྱི་ཕྱག་ལཱ་གནང་དོ་ཡོདཔ་ཨིན།

སྤྱི་གཞུང་ཁྲིམས་བཟོ་ལྷན་སྡེ་འདི་ ཚོགས་ཁང་གཉིས་ཅན་ཨིནམ་དང་ དེ་ཡང་ དི་ཝན་རཀ་ཡཊ་དང་ དི་ཝན་ནེ་ག་ར་༼ཁྲིམས་ཁང་༽གཉིས་ཨིན། ཁྲིམས་ལུགས་ཚུ་ ཚོགས་ཁང་གཉིས་ཆ་ར་ལས་ ཆ་འཇོག་གནང་དོ་ཡོདཔ་དང་ ཆ་འཇོག་མཐའ་དཔྱད་ཀྱི་དོན་ལུ་ རྒྱལཔོ་ལུ་སྙན་ཞུ་ཕུལ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། མ་ལེ་ཤི་ཡ་གི་ཁྲིམས་ལུགས་འདི་ ཨིང་སྐད་ཀྱི་སྤྱིར་བཏང་ཁྲིམས་ལུགས་ལུ་གཞི་བཞག་སྟེ་ཨིནམ་དང་ ཨིསི་ལ་མིཀ་ཤ་རི་ཡ་གི་ཁྲིམས་ལུགས་འདི་ མུསི་ལིམ་ཚུ་གི་དོན་ལུ་ སྒེར་དང་བཟའ་ཚང་གི་གནད་དོན་ཚུ་ནང་ལག་ལེན་འཐབ་སྟེ་ཡོདཔ་ཨིན། དེ་ལས་ མངའ་སྡེ་གཞུང་ལུ་ དམིགས་བསལ་གྱིས་ ས་ཆ་དང་ཆོས་ལུགས་ དེ་ལས་ ས་གནས་གཞུང་ཚུ་ནང་རང་དབང་ཡོདཔ་ཨིན།

སྐད་ཡིག་དང་ལམ་སྲོལ།

བ་ཧ་ས་མ་ལེ་ཤི་ཡ་ (མ་ལེ་) གི་སྐད་ཡིག་འདི་ མ་ལེ་ཤི་ཡ་གི་གཞུང་འབྲེལ་གྱི་སྐད་ཡིག་ཅིག་ཨིནམ་དང་ རྒྱལ་ཁབ་ནང་འཁོད་ལུ་ སྐད་ཡིག་འདི་ ཁྱབ་ཆེཝ་སྦེ་སླབ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། དེ་བཟུམ་སྦེ་ ཨིང་ལིཤ་འདི་ཡང་ དམིགས་བསལ་གྱིས་ ཚོང་འབྲེལ་དང་ཤེས་རིག་ དེ་ལས་ ཁྲོམ་སྡེ་ཚུ་ནང་ ལག་ལེན་འཐབ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། དེ་མ་ཚད་ མེན་ཌ་རིན་དང་ཏ་མིལ་  དེ་ལས་ རྒྱ་ནག་གི་སྐད་ཡིག་མ་འདྲཝ་ ཀེ་ཊོ་ནིསི་ ཧོ་ཀིན་ ཧ་ཀ་ ལ་སོགས་པ་ཚུ་ཡང་ ཁོང་རའི་མི་སྡེ་ནང་ལུ་སླབ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན།

མ་ལེ་ཤི་ཡ་གི་ལམ་སྲོལ་གྱི་ཐད་ལུ་ མི་རིགས་གཙོ་བོ་རེ་རེ་ལུ་ ལམ་སྲོལ་མ་འདྲཝ་རེ་ཡོདཔ་ལས་ དེ་གིས་ རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ལམ་སྲོལ་སྲོལ་ཁྱུན་ལུ་ ཕན་ཐོགས་འབདཝ་ཨིན། དང་པ་ མ་ལེ་ལམ་སྲོལ་གྱིས་ ཨིསི་ལ་མིཀ་ལམ་སྲོལ་དང་ ཌི་ཀིར་བཱ་རཱཊ་བཟུམ་གྱི་སྙན་ཆ་ དེ་ལས་ བ་ཇུ་ཀུ་རུང་བཟུམ་གྱི་གྱོན་ཆས་ཚུ་ལུ་ གཙོ་བོར་བཏོནམ་ཨིན། གཉིས་པ་ མ་ལེ་ཤི་ཡ་རྒྱ་ནག་གི་མི་ཚུ་གིས་ ལོ་གསར་བརྩི་སྲུང་འབད་དེ་ རྒྱ་ནག་གི་རང་ལུགས་དང་འབྲེལ་བའི་ལམ་སྲོལ་ཚུ་བརྩི་མཐོང་སྐྱེད་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། ཁོང་གི་མི་སྡེ་ལུ་ དུས་སྟོན་དང་ རང་ལུགས་ཞབས་ཁྲ་ དེ་ལས་ རྒྱ་ནག་གི་ལྷ་ཁང་ཚུ་ གལ་ཆེ་ཤོས་ཅིག་སྦེ་རྩིཝ་ཨིན། གསུམ་པ་ མ་ལེ་ཤི་ཡ་གི་རྒྱ་གར་གྱི་མི་ཚུ་གིས་ མང་ཤོས་ར་ ཧིན་དུའི་ལམ་སྲོལ་དང་ རྒྱ་གར་གྱི་སྔར་སྲོལ་གྱི་ཞབས་ཁྲ་ དེ་ལས་ ལྷོ་རྒྱ་གར་གྱི་ བཞེས་སྒོ་ཚུ་གསལ་སྟོན་འབད་དེ་ རང་ལུགས་ཀྱི་དུས་སྟོན་བརྩི་བརྩི་སྲུང་འབདཝ་ཨིན། དེ་ལས་མཇུག་ར་ ས་བྷ་དང་ས་ར་ཝཀ་ལུ་ཡོད་པའི་ ས་གནས་ཀྱི་མི་ཚུ་གིས་རང་ལུགས་ཀྱི་ལམ་སྲོལ་ སྙན་ཆ་དང་ཞབས་ཁྲ་ དེ་ལས་ དུས་སྟོན་ཚུ་བརྩི་སྲུང་འབད་དོ་ཡོདཔ་ཨིན།

མ་ལེ་ཤི་ཡ་གི་བཞེས་སྒོ་གི་ཐད་ལུ་ བཞེས་སྒོའི་རིགས་ཚུ་ ལྷམ་པ་མ་འདྲཝ་སྦེ་ཡོདཔ་ཨིན། དེ་ཡང་ ན་སི་ལེ་མཀ་དང་ ལག་ས་ ས་ཏེ་ རོ་ཊི་ཀ་ནའི་ དེ་ལས་ ཅར་ཀྭའི་ཏིའུ་ ལ་སོགས་པ་ མ་ལེ་ རྒྱ་ནག་ རྒྱ་གར་ དེ་ལས་ ས་གནས་ཀྱི་བྲོཝ་ཚུ་ཚང་པའི་བཞེས་སྒོའི་རིགས་ཚུ་ཡོདཔ་ཨིན། དེ་བཟུམ་སྦེ་ ལམ་སྲོལ་སྣ་མང་ལུ་གཞི་རྟེན་འབད་དེ་ཡོད་པའི་ རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ངོ་རྟགས་གསལ་སྟོན་གྱི་དོན་ལུ་ མི་རིགས་དང་ཆོས་སོ་སོའི་དུས་སྟོན་དང་ངལ་གསོ་ཚུ་ཡང་ བརྩི་སྲུང་འབདཝ་ཨིན།

དཔལ་འབྱོར་དང་ཚོང་འབྲེལ།

མ་ལེ་ཤི་ཡ་ལུ་ དཔལ་འབྱོར་སྣ་མང་དང་ གོ་སྐབས་དང་ཚོང་འབྲེལ་ ཧ་ཅང་གིས་སྦོམ་ཡོདཔ་ཨིན། དུས་རབས་ ༢༠ པའི་བར་ཁམས་ཅིག་ཁར་ མ་ལེ་ཤི་ཡ་གི་ཅ་ཆས་ལུ་བརྟེན་པའི་དཔལ་འབྱོར་འདི་ བཟོ་གྲྭ་དང་ཞབས་ཏོག་ དེ་ལས་ འཕྲུལ་རིག་གིས་དབང་བའི་དཔལ་འབྱོར་ལུ་གྱུར་ནུག།

མ་ལེ་ཤི་ཡ་གི་དཔལ་འབྱོར་གོང་འཕེལ་ལུ་ ཚོང་འབྲེལ་གྱི་ལས་རིགས་གཙོ་བོ་དག་པ་ཅིག་ཡོདཔ་ཨིན། དེ་ཡང་ དང་པ་བཟོ་སྐྲུན་འདི་ཨིནམ་དང་ རྒྱལ་ཁབ་ནང་ གློག་རིག་དང་གློག་ཆས་ སྣུམ་འཁོར་གྱི་ཆ་ཤས་ དེ་ལས་ རྡོ་སྣུམ་རྫས་སྦྱོར་ཚུ་ བཟོ་སྐྲུན་སྦོམ་འབད་དེ་ ཕྱིར་ཚོང་འབད་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། དེ་འབདཝ་ལས་ མ་ལེ་ཤི་ཡ་འདི་ འཛམ་གླིང་ནང་ རྒྱུན་ཕྱད་བཟོ་མི་ རྒྱལ་ཁབ་སྦོམ་ཤོས་ཅིག་ཨིན། གཉིས་པ་ལུ་ རྒྱལ་ཁབ་འདི་གིས་ ཟ་ནིའི་མར་ཁུ་དང་ སྣུམ་འཁོར་གྱི་ས་སྣུམ་ དེ་ལས་ རྫས་རླངས་ལ་སོགས་པ་ཚུ་ ཕྱིར་ཚོང་སྦོམ་སྦེ་འབད་དོ་ཡོདཔ་ལས་ འདི་ཚུ་ རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་ལུ་མཐུན་རྐྱེན་སྦོམ་ཤོས་ཅིག་ཨིན་མས། གཞན་ཡང་ རྒྱལ་ཁབ་འདི་ནང་ ཤིང་ཆས་དང་ཤིང་འབྲས་འཛུགས་སྐྱོང་ལ་སོགས་པའི་ སོ་ནམ་གྱི་ལཱ་ཚུ་ཡང་འབད་དོ་ཡོདཔ་ཨིན།  

དེ་ལས་ རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་ལུ་ མཐུན་རྐྱེན་གཙོ་བོ་གཅིགཔོ་དེ་ ལྟ་བཤལ་འདི་ཨིན། མ་ལེ་ཤི་ཡ་ལུ་ མི་རིགས་མ་འདྲཝ་དང་ལམ་སྲོལ་མ་འདྲཝ་ དེ་ལས་ བཞེས་སྒོའི་རིགས་མ་འདྲཝ་དང་ རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རང་བཞིན་གནས་སྟངས་མཛེས་ཏོག་ཏོ་ཡོད་ནི་དེ་གིས་ ལོ་བསྟར་བཞིན་དུ་ ལྟ་བཤལཔ་ས་ཡ་ལས་བཅད་དེ་ འོང་དོ་ཡོདཔ་ཨིན།

མ་ལེ་ཤི་ཡ་གི་དཔལ་འབྱོར་འདི་ འོང་འབབ་མཐོ་བའི་གནས་རིམ་ལུ་ལྷོད་ནི་གི་རེ་བ་དང་བསྟུན་ འོང་འབབ་བར་མའི་གནས་རིམ་མཐོ་ཤོས་ཅིག་སྦེ་ངོས་འཛིན་འབད་དེ་ཡོདཔ་ཨིན། རྒྱལ་ཁབ་འདི་གིས་ རྒྱ་ནག་དང་སིངྒ་པུར་ ཡུ་ཨེས་དང་ཇ་པཱན་རྒྱལ་ཁབ་ཚུ་དང་ ཚོང་འབྲེལ་གྱི་མཐུན་ལམ་དམ་ཟབ་སྦེ་བཞག་དོ་ཡོདཔ་དང་ རྒྱལ་ཁབ་འདི་ ཤར་ལྷོ་ཨེ་ཤི་ཡ་རྒྱལ་ཁམས་ཚོགས་པ་ ཨེ་ཤི་ཡ་དང་པེ་སི་ཕིཀ་དཔལ་འབྱོར་ལས་འཛིན་ལ་སོགས་པའི་ རྒྱལ་སྤྱི་མཉམ་འབྲེལ་ཚོགས་པའི་འཐུས་མི་ཡང་ཨིན།

དཀའ་ངལ་དང་གདོང་ལེན།

མ་ལེ་ཤི་ཡ་ལུ་ མཐུན་རྐྱེན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལེ་ཤ་ཡོད་རུང་ དེ་དང་བསྟུན་པའི་ དཀའ་ངལ་དང་གདོང་ལེན་ཚུ་ཡང་བྱུང་སྟེ་ཡོདཔ་ཨིན། དེ་ཡང་ མི་རིགས་མ་འདྲཝ་དང་ཆོས་ལུགས་མ་འདྲཝ་ཡོད་མི་ལས་བརྟེན་ མི་རིགས་དང་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཕྱོགས་དབྱེ་ནིའི་དཀའ་ངལ་དང་ དེ་དང་འབྲེལ་བའི་ སྲིད་འབྲེལ་དང་སྒེར་འབྲེལ་གྱི་ངན་ལྷད་ཀྱི་གདོང་ལེན་ཚུ་ཡོདཔ་ཨིན། དེ་བཟུམ་སྦེ་ དཔལ་འབྱོར་གྱི་འདྲ་མཉམ་མེད་པའི་དཀའ་ངལ་ཡོདཔ་དང་ དེ་ཡང་ ཁྲོམ་ཚོགས་ཚུ་ནང་ལས་ཕར་ཡར་རྒྱས་སྦོམ་སྦེ་ར་འགྱོ་སྟེ་ཡོད་རུང་ ཤར་ཕྱོགས་མ་ལེ་ཤི་ཡ་ལུ་ གཞི་རྟེན་མཁོ་ཆས་དང་ཤེས་ཡོན་ དེ་ལས་ ཞབས་ཏོག་ཚུ་ལུ་ལྷོད་ལམ་མེདཔ་ཨིན། དེ་འབདཝ་ལས་ ལུང་ཕྱོགས་དང་མི་རིགས་ཚུ་གི་བར་ན་ འོང་འབབ་ཀྱི་ཁྱད་པར་དེ་ ཚ་གྱང་ཅན་ལུ་གྱུར་ཏེ་ཡོདཔ་ཨིན།

མ་ལེ་ཤི་ཡའི་ཤེས་རིག་གི་གནས་ཚད་འདི་ རྒྱལ་སྤྱིའི་གནས་ཚད་ནང་མེདཔ་ལས་ འཛམ་གླིང་ནང་དོ་འགྲན་ཅན་གྱི་མཐོ་རིམ་ཤེས་ཚད་མཐར་འཁྱོལ་མི་ཚུ་ བཏོན་དགོ་པའི་གནོན་ཤུགས་འོག་ལུ་ཡོདཔ་ཨིན། དེ་ལུ་བརྟེན་ རྒྱལ་སྤྱི་གནས་ཚད་ལུ་ལཱ་འབད་ནི་ནང་ཡང་ གདོང་ལེན་བྱུང་སྟེ་ཡོདཔ་ཨིན། དེ་ལས་ གདོང་ལེན་གཞན་ཡང་ རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཡར་རྒྱས་གོང་འཕེལ་མགྱོགས་དྲགས་དང་བསྟུན་ རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རང་བཞིན་གནས་སྟངས་དང་སྐྱེ་ལྡན་རིགས་སྣ་ལུ་ཐོ་ཕོག་སྟེ་ཡོདཔ་ལས་ ཡར་རྒྱས་དང་བསྟུན་པའི་ཡུན་བརྟན་གྱི་གནས་སྟངས་ལུ་གདོང་ལེན་བྱུང་སྟེ་ཡོདཔ་ཨིན། མཇུག་ར་  མ་ལེ་ཤི་ཡའི་སྐྱེས་འཕེལ་གྱི་ཚད་གཞི་མར་ཕབ་འགྱོ་དོ་ཡོདཔ་མ་ཚད་ མི་རྒས་ཤོས་ཚུ་གི་ཚད་གཞི་ཡང་ ཡར་སེང་འགྱོ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། འདི་གིས་ མ་འོངས་པའི་ གསོ་བའི་ཞབས་ཏོག་དང་ཟུར་ཕོགས་ དེ་ལས་ ལཱ་འབད་མི་ཚུ་གི་ཐོན་སྐྱེད་ཚུ་ལུ་གདོང་ལེན་བྱིན་ཏེ་ཡོདཔ་ཨིན།

རྒྱབ་རྟེན་དཔེ་ཆ།

ཨེ་ཤི་ཡ།།

| ཇ་པཱན་ | ཀྲུང་ཀོ | སོག་པོ་ | ཏའི་ཝཱན་ | ཀམ་བོ་ཌི་ཡ་ | མེ་མར་ | ཐཱའི་ལེནཌ་ | ཝི་ཡཏ་ནམ | ལྷོ་ཀོ་རི་ཡ་ | བྱང་ཀོ་རི་ཡ་ | འབྲུག་ཡུལ་ | རྒྱ་གར་ | ཤྲཱྀ་ལངཀ་ | བལ་ཡུལ་ | བངྒ་ལ་དེཤ་ | མ་ལེ་ཤི་ཡ་ | ཨཕ་ག་ནིསི་ཏཱན་ | ཨི་རཱན་ | ལེ་བཱ་ནཱོན་ | ཨིཛ་རཱེལ་ | ཀུ་ཝེཊ་ | ཡུ་ནའི་ཊེཊ་ཨ་རབ་ཨེ་མི་རེཊསི་ | ཨུཛ་བེ་ཀིསི་ཏཱན་ | ཏ་ཇག་ཀིསི་ཏཱན་ | ཀ་ཏར་ | བཧ་རེན་ | སའུ་དི་ཨེ་ར་སྦི་ཡ་ |མོང་གོ་ལི་ཡ