ངན་ལྷད།

Wikipedia ལས།

ངན་ལྷད་ཟེར་འདི་ སྡེ་ཚན་ནང་དང་མི་རང་རྐྱང་འབད་རུང་ རང་དོན་གྱི་ཁེ་ཕན་ལུ་བལྟ་སྟེ་ ཁྲིམས་ལྟར་མིན་པའི་ལཱ་ གཡོ་སྒྱུ་གི་ཐོག་ལས་འབད་མི་འདི་ལུ་སླབ་ཨིན། ངན་ལྷད་འདི་མང་ཤོས་ར་ དབང་ཆ་ཡོད་པའི་མི་ཚུ་གིས་འབད་བའི་གནོད་ཉེན་ཆེ་ཤོས་ཡོདཔ་ཨིན་མས། ངན་ལྷད་ཟེར་མི་འདི་ ཐ་ན་རང་གི་ཁྱིམ་ཚང་དང་སྟོབས་ཤུགས་ཡོད་པའི་མི་ཚུ་དང་གཅིག་ཁར་མཐུན་ལམ་ཉམས་མ་བཅུག་པར་བཞག་ནིའི་ཐབས་ལུ་ གྲོགས་རམ་ཕར་སྤྲོད་ཚུར་ལེན་འབད་མི་འདི་ལུ་སླབ་ཨིན་ཟེར་བཀོད་དེ་འདུག།  Corruption Perceptions Index CPI (2021) དང་འཁྲིལཝ་ད་ ནད་ཡམས་ཀོ་ཝིཌ་གི་གནས་སྟངས་ལུ་ ངན་ལྷད་ཀྱི་ལཱ་འབད་མི་འདི་འཛམ་གླིང་ནང་མར་བབས་ཏེ་འགྱོ་ཡོདཔ་ཨིན་མས། འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ལུ་ ཚོང་ལཱ་འབད་མི་ཚུ་ལུ་ ངན་ལྷད་དང་འབྲེལ་བའི་དཀའ་ངལ་མེདཔ་དང་། དེ་ཡང་ འབྲུག་གིས་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ ངན་ལྷད་འདི་བཀག་འཛིན་འབད་ནི་ལུ་གཙོ་བོར་བཏོན་ནི་འདི་གིས་ཨིན་མས་ཟེར་བཀོད་དེ་འདུག། (Bhutan Corruption Report, May 2020)

སྤྱིར་བཏང་ང་བཅས་རའི་མི་སྡེ་ནང་ལུ་ ངན་ལྷད་ཀྱི་དཀའ་ངལ་འཐོན་མི་འདི་ དང་པ་བདག་སྐྱོང་པ་ཚུ་ལུ་འདོད་དབང་གིས་སྟོབས་ཤུགས་ཡོདཔ་ལས་བརྟེན་ཨིན་མས། བདག་སྐྱོང་གི་དབང་ཚད་ག་ར་བདག་སྐྱོང་པ་ཚུ་ལུ་བྱིན་པ་ཅིན་ བདག་སྐྱོང་པ་ཚུ་གིས་ ཧེ་མ་ལས་ཡོད་པའི་ཁྲིམས་ལུགས་ཚུ་བསྒྱུར་བཅོས་འབད་ནི་ཡོདཔ་དང་ ཧེ་མ་མེད་པའི་ལམ་ལུགས་གསརཔ་ཚུ་ཡང་བཙུགས་ནི་ཡོདཔ་མས། (Asia-Pacific Development Journal, 2000). གཉིས་པ་ རྒྱལ་ཁབ་ནང་ལུ་ཁྲིམས་ལས་འགལ་བའི་ལཱ་འབད་མི་ཚུ་གི་དོན་ལས་ སྒྲིག་དམ་དྲགས་གཞི་བཙུགས་མ་འབད་ནི་འདི་གིས་ཨིན་མས། གསུམ་པ་ རང་ལུ་ལཱ་གཡོག་ཅིག་ཡོད་རུང་ དངུལ་ཕོགས་འདི་ཉུང་སུ་ཅིག་ཡོདཔ་ལས་བརྟེན་ རོགས་མི་གཞན་བཟུམ་སྦེ་ རང་ཡང་འཐོབ་དགོ་མནོ་བའི་རེ་བ་དང་ དངུལ་འབྲེལ་གྱི་གནས་སྟངས་འདི་ཡར་དྲག་གཏང་ནིའི་ཐབས་ལུ་ ནང་གསུག་བྱིན་ནི་གི་དབང་དུ་ཐལ་ནི་ཡོདཔ་ཨིན་མས། (Samah, 2018)

ངན་ལྷད་འདི་མ་རུངས་པའི་ལཱ་ཅིག་འབད་ནི་འདི་གིས་ གནོད་པ་ཡང་ལེ་ཤ་ར་འདུག། དང་པ་ ངན་ལྷད་ལས་བརྟེན་ ལས་ཁུངས་ཀྱི་མ་དངུལ་ལུ་ཡང་ཐོ་ཕོག་ནི་དང་ ལས་ཁུངས་འདི་ནང་ལཱ་འབད་མི་ཚུ་གིས་ སེམས་ཤུགས་ལུ་ཡང་གནོད་པ་ཡོདཔ་ཨིནམ་མ་ཚད་ ལས་ཁུངས་ཀྱི་མིང་གཏམ་ཡང་མེདཔ་འགྱོཝ་ཨིན་མས། (UNODC, 2019). གཉིས་པ་ ངན་ལྷད་ལས་བརྟེན་ མི་ངོམ་རང་ར་སོ་སོ་གི་མི་ཚེ་ལུ་ཡང་གནོད་པ་ཡོདཔ་ཨིན། ཁྲིམས་ལས་འགལ་བའི་ལཱ་འབད་མི་ལས་བརྟེན་ རང་ལུ་ལཱ་གཡོག་ཡོད་རུང་ལཱ་གཡོག་འདི་འབྱངམ་མ་ཚད་ ངན་ལྷད་ཀྱི་ལཱ་འབད་མི་ཨིན་པ་ཅིན་ རང་གི་ཕམ་ཚུ་གིས་ཡང་རང་ལུ་བློ་གཏད་མ་ཚུགས་པའི་གནས་སྟངས་ནང་ལྷོད་པའི་ཁར་ རང་གི་ཆ་རོགས་འཆམ་ཤོས་དང་ལཱ་མཉམ་གཅིག་འབད་མི་ཆ་རོགས་ཚུ་གིས་ཡང་ རང་ལུ་ཡིད་ཆད་བསྐྱེད་ནི་མེདཔ་འགྱོཝ་ཨིན་མས། གསུམ་པ་ ངན་ལྷད་འདི་ལས་བརྟེན་རང་གི་ད་ལྟོ་ཚུན་ཁྲལ་བཏབ་མི་འདི་ཡང་ བར་སྟོར་འགྱོ་ནི་དང་ རང་གི་བསྒྲུབས་ཡོད་པའི་ཅ་དངོས་ཚུ་འབྱངམ་མ་ཚད་ མི་སྡེ་ཚུ་གིས་ཡང་རང་ལུ་སྐྱོན་བརྗོད་འབད་ནི་རྐྱངམ་གཅིག་མ་གཏོགས་ རང་ལུ་སྡི་ཆེ་དང་སྙིང་རྗེ་སྐྱེད་མི་མི་འོང་ནི་ཨིན་མས། (IBAC, 2022).

ངན་ལྷད་འདི་མེདཔ་བཟོ་ནིའི་དོན་ལུ་ དང་པ་ཁྲིམས་ལྟར་མིན་པའི་ལཱ་འབད་མི་ཚུ་གསང་སྟེ་མ་བཞག་པར་ཕྱི་ཁར་བཏོན་ནི་དང་། ཁྲིམས་ལས་འགལ་བའི་ལཱ་འབད་མི་ཚུ་སྙན་ཞུ་མ་འབད་བར་ ཁོ་ངེའི་ཆ་རོགས་ཨིན་ ཁོ་ངེའི་སྤུན་ཆ་ཨིན་ཟེར་གསང་སྟེ་བཞག་པ་ཅིན་ ངན་ལྷད་ཀྱི་ལཱ་འབད་མིའི་མི་ལུ་རྐྱངམ་གཅིག་མེན་པར་ སྤྱིར་བཏང་མི་སྡེ་ལུ་ཡང་གནོད་པ་སྦོམ་སྦེ་ར་ཡོདཔ་མས། (IBAC, 2022). གཉིས་པ་ སྤྱིར་བཏང་མི་མང་གི་གཡོག་སྡེ་ཚུ་ དྭངས་གསལ་ཅན་དང་འགན་འཁྲི་འབག་ཚུགསཔ་སྦེ་བཟོ་དགོཔ་ཨིན། འདི་བཟུམ་སྦེ་ ང་བཅས་འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ལུ་ཡང་ ངན་ལྷད་བཀག་ནིའི་དོན་ལས་ འབྲུག་ཟླ་བཅུ་པའི་ཚེས་ ༣༠ ཤིང་བྱ་མོ་ལོ་སྤྱི་ཚེས་ ༣༡.༡༢.༢༠༠༥ ལུ་མི་དབང་འབྲུག་རྒྱལ་བཞི་པ་མཆོག་གིས་ ངན་ལྷད་བཀག་སྡོམ་ལྷན་ཚོགས་འདི་ གཞི་བཙུགས་དགོ་པའི་བཀའ་ཤོག་གནང་ནུག། ངན་ལྷད་བཀག་སྡོམ་ལྷན་ཚོགས་གཞི་བཙུགས་དགོ་པའི་བཀའ་ཤོག་གནང་མི་འདི་ཡང་ རྒྱལ་ཁབ་ནང་ངན་ལྷད་མེད་པར་དགའ་བ་དང་ཞི་བདེ་འབྱུང་བཅུག་ནིའི་དོན་ལུ་ཨིན་མས། (Anti-Corruption Commission, 2016). ཤུལ་ལས་ལོ་ལྔའི་འཆར་གཞི་ཐེངས་བཅུ་གཉིས་པའི་ནང་ ངན་ལྷད་བཀག་སྡོམ་ལྷན་ཚོགས་ཀྱིས་ ངན་ལྷད་དེ་རྒྱལ་ཁབ་ནང་མེདཔ་བཟོ་ནི་ལུ་བརྩོན་ཤུགས་བསྐྱེད་དགོཔ་སྦེ་གྲོས་ཆོད་བཏོན་ཏེ་འདུག། (ACC Annual Report 2017, pp.13-14).

ངན་ལྷད་ཀྱི་ལཱ་འབད་ནི་འདི་མི་སྡེ་ནང་ མ་རུངས་བའི་ལཱ་ ང་བཅས་ག་ར་གིས་བཀོ་བཞག་དགོ་པའི་ལཱ་ཅིག་ཨིན་མས། ངན་ལྷད་ལས་བརྟེན་ འཛམ་གླིང་གི་མི་སྡེ་ནང་ལུ་དཀའ་ངལ་ལེ་ཤ་ར་འཐོན་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། ཁྲིམས་ལས་འགལ་བའི་ལཱ་འབད་མིའི་མི་འདི་ སྤྱི་སྡེ་ནང་ལུ་ཡང་མ་ཕན་པའི་མི་ཨིནམ་མ་ཚད་ རྒྱལ་ཁབ་ལུ་ཡང་ཕན་ཐོགས་མ་ཚུགས་པའི་མི་ཅིག་ཨིནམ་ལས་ ང་བཅས་ག་ར་གིས་སྤྱི་རུབ་ཀྱི་ཐོག་ལས་ ངན་ལྷད་ཀྱི་ལཱ་རྩ་མེད་གཏང་ནིའི་ནང་བརྩོན་ཤུགས་བསསྐྱེད་དགོཔ་འདུག་གོ།།

ཁུངས་གཏུག། ANTI-CORRUPTION COMMISSION. (2016). About ACC. ANTI-CORRUPTION COMMISSION. Retrieved from https://www.acc.org.bt/?q=node/1655#:~:text=On%20the%2030th%20Day%20of,Anti%2DCorruption%20Commission%20be%20established.

ANTI-CORRUPTION COMMISSION. (2017). Anti-corruption commission agenda in the 12th FYP. Annual Report 2017, 13-14.

ibac independent broad-based anti-corruption commission. (2022). How to prevent corruption. ibac. Retrieved from https://www.ibac.vic.gov.au/preventing-corruption/you-can-help-prevent-corruption

Kuensel. (2021, November 6th). Corruption: hurdle to change and progress. Retrieved from https://kuenselonline.com/corruption-hurdle-to-change-and-progress/

Myint, U. (2000, December). Corruption:Causes, Consequences and Cures. Asia-Pacific Development Journal, 7, No.2.

RISK & COMPLIANCE PORTAL. (2020, May). Bhutan Corruption Report. RISK & COMPLIANCE PORTAL. Retrieved from https://www.ganintegrity.com/portal/country-profiles/bhutan/

Samah, S. (February 21, 2018). Corruption, Causes and consequences. Intechopen.com.

TRANSPARENCY INTERNATIONAL. (2021). CORRUPTION PERCEPTIONS INDEX 2021. CORRUPTION PERCEPTIONS INDEX 2021.

United Nationals Office on Drugs and Crime. (2019). Effects of Corruption. Anti-Corruption Module 1 Key Issues. Retrieved from https://www.unodc.org/e4j/en/anti-corruption/module-1/key-issues/effects-of-corruption.html

"https://dz.wikipedia.org/w/index.php?title=ངན་ལྷད།&oldid=29481" ལས་ སླར་འདྲེན་འབད་ཡོདཔ།